Antonio Guterres, Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, ka paralajmëruar se OKB-ja ndodhet në prag të një kolapsi financiar të afërt. Në një letër të datës 28 janar 2026 drejtuar ambasadorëve, ai shkruan se kriza e likuiditetit po thellohet dhe kërcënon zbatimin e programeve.
Guterres përmend pagesat e papaguara të kontributeve të vlerësuara detyrueshme, që financojnë pjesë të rëndësishme të buxhetit të rregullt dhe të paqeruajtjes. Ai vë në dukje se vendimet për mosrespektimin e këtyre kontributeve janë shpallur zyrtarisht, pa specifikuar shtetet e përfshira. Një zëdhënës i OKB-së nuk ka qenë i disponueshëm për koment.
Kontribuesi kryesor, Shtetet e Bashkuara, mbulon 22% të buxhetit kryesor dhe ka shkurtuar financimet vullnetare për agjencitë e organizatës, si dhe ka refuzuar pagesat detyrueshme. Kina ndjek me 20%. Viti 2025 përfundoi me një nivel rekord pagesash të papaguara, që përbëjnë 77% të totalit të detyruar.
Guterres kritikon një rregull buxhetor që detyron OKB-në të kthejë fondet e pashpenzuara te shtetet, duke e quajtur goditje të dyfishtë pasi paratë nuk janë mbledhur. Ai thekson: "Nuk mund të zbatojmë buxhete me fonde të pambledhura, as të kthejmë fonde që nuk i kemi marrë kurrë."
Si zgjidhje, ai kërkon që të gjitha 193 shtetet anëtare të respektojnë detyrimet e tyre ligjore sipas Kartës së OKB-së, ose të rishikojnë në mënyrë themelore rregullat financiare. Fondet e gatshme mund të mbarojnë deri në korrik.
Përditësime
Asambleja e Përgjithshme e OKB-së miratoi një ndryshim të pjesshëm në sistemin financiar në fund të 2025-ës.
Zhvillimet kryesore:
- Detyrimet e papaguara arritën 1.57 miliardë dollarë në fund të vitit.
- Në selinë e OKB-së në Gjenevë, zbatohen masa kursimi: njoftime paralajmëruese, shkallë lëvizëse të fikura dhe ngrohje e reduktuar.
- SHBA u tërheqën nga disa agjenci të OKB-së, duke i cilësuar si "humbje parash të taksapaguesve" ose "shpenzime të panevojshme".
Presidenti Donald Trump e përshkroi OKB-në si një organizatë me "potencial të madh", por që nuk e realizon plotësisht.
Ai propozoi krijimin e një Bordi Paqeje, që mund ta minojë OKB-në.
SHBA i detyrojnë OKB-së "disa miliarda dollarë", sipas Burimit 1.
António Guterres theksoi se kriza financiare aktuale e OKB-së është "krejtësisht ndryshe" nga krizat e mëparshme.