Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) ka vlerësuar si pozitive gatishmërinë e Partisë Demokratike të Kosovës (PDK) dhe Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK) për pjesëmarrje në seancën e paralajmëruar të Kuvendit. Instituti thekson se tejkalimi i afatit kushtetues për konstituimin e legjislaturës përbën një shkelje që duhet konstatuar, por kjo nuk mund të shërbejë si pretekst për të mbajtur vendin në ngërç politik.
Sipas vlerësimit të IKD-së, dështimi për t’u konstituuar brenda 30 ditëve pas certifikimit të rezultateve të zgjedhjeve nuk e shuan detyrimin kushtetues dhe as nuk e zhvlerëson legjitimitetin e deputetëve për të ushtruar detyrat e tyre. IKD argumenton se mbajtja e vendit pa institucione funksionale pasqyron një qeverisje në kundërshtim me parimet e sundimit të ligjit. Konstituimi i Kuvendit mbetet hapi i domosdoshëm për të zhbllokuar proceset e mëtejshme, duke përfshirë zgjedhjen e Presidentit dhe formimin e Qeverisë.
Në qëndrimin e tij, instituti ka kritikuar ashpër veprimet dhe mosveprimet e kryesuesit të seancës, Avni Dehari, si dhe të Lëvizjes Vetëvendosje, duke i cilësuar ata si përgjegjësit kryesorë për bllokadën e deritanishme. IKD thekson se çdo ditë shtesë e kësaj situate vetëm sa e thellon krizën institucionale. Organizata kërkon që seanca e datës 9 shtator të mos shndërrohet në një episod të ri bllokimi, por të shërbejë për përmbushjen e detyrimeve kushtetuese të legjislaturës së re.
Përditësime
Kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, konfirmoi pjesëmarrjen e grupit parlamentar në seancën konstituive të thirrur për më 9 shtator, në ora 11:00. Pjesëmarrjen në këtë seancë e kanë bërë të ditur edhe Partia Demokratike e Kosovës (PDK) dhe Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK). Ndërkohë, një marrëveshje mes LVV-së dhe LDK-së për kandidimin e Bekim Sejdiut për president ka hasur në kundërshtime të brendshme, pasi 6 deputetë të LDK-së janë shprehur hapur kundër këtij propozimi.
Partia Demokratike e Kosovës (PDK) kushtëzoi pjesëmarrjen në seancën e 9 shtatorit me konstituimin e domosdoshëm të Kuvendit para datës 16 shtator, për shkak të shpalljes së aktgjykimeve në Hagë. Rendi i ditës për këtë seancë përfshin zgjedhjen e kryetarit dhe nënkryetarëve të Kuvendit. Dy seancat e mëparshme dështuan për shkak të kërkesave për kohë shtesë për negociata nga ana e Lëvizjes Vetëvendosje (LVV). Ndërkohë, numrat aktualë të deputetëve në Kuvend vlerësohen si të pamjaftueshëm për zgjedhjen e presidentit në dy rundet e para.
Instituti Demokratik i Kosovës (KDI) i është drejtuar Gjykatës Kushtetuese për të kërkuar interpretim lidhur me pasojat juridike nëse tejkalohet afati 30-ditor për konstituimin e Kuvendit. Ish-kryetarja e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve (KQZ), Valdete Daka, nënvizoi se konstituimi i Kuvendit mbetet kusht paraprak për çdo proces tjetër, përfshirë shpalljen e mundshme të zgjedhjeve të reja. Njëkohësisht, deputetja e PDK-së, Blerta Deliu-Kodra, theksoi rëndësinë e datave 12 dhe 16 shtator, duke lidhur afatet e brendshme parlamentare me zhvillimet aktuale në Gjykatën Speciale në Hagë.
Lëvizja Vetëvendosje (LVV) dhe Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) arritën marrëveshje politike më 31 gusht për pozitën e Presidentit, duke propozuar Bekim Sejdiun si kandidat konsensual. Kryetari i LVV-së, Albin Kurti, konfirmoi pjesëmarrjen e subjektit të tij në seancën e 9 shtatorit. LDK-ja gjithashtu konfirmoi praninë, përmes deputetes Jehona Lushaku. Në frontin opozitar, Partia Demokratike e Kosovës (PDK) zyrtarizoi Vlora Çitakun si kandidate për nënkryetare të dytë të Kuvendit.
Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) njoftoi zyrtarisht bojkotimin e seancës konstituive të Kuvendit. Kandidati për kryeministër nga PDK, Bedri Hamza, lidhi këtë vonesë me pritjet për kthimin e ish-krerëve të UÇK-së nga Haga, duke e shënuar datën 16 shtator si pikë referimi. Seanca pritet të fillojë në orën 11:00, pavarësisht këtyre zhvillimeve politike.
Kryetari i AAK-së, Ardian Gjini, njoftoi zyrtarisht bojkotimin e seancës nga shumica dërrmuese e partisë, duke pretenduar shkelje kushtetuese. AAK paralajmëroi dërgimin e çështjes së thirrjes së seancave në Gjykatën Kushtetuese. Në anën tjetër, Jehona Lushaku konfirmoi pjesëmarrjen e grupit parlamentar të LDK-së për të kontribuar në konstituimin e institucioneve. Bedri Hamza deklaroi se PDK nuk mban përgjegjësi për bllokadën, duke theksuar prezencën e tyre të vazhdueshme në Kuvend çdo 48 orë. Njëkohësisht, PDK propozoi zyrtarisht Vlora Çitakun për postin e nënkryetares së Kuvendit.
Lëvizja Vetëvendosje pritet të nominojë Albulena Haxhiun për kryetare të Kuvendit, ndërsa LDK ka planifikuar Kujtim Shalën për nënkryetar. Palët kanë arritur marrëveshje që profesori Bekim Sejdiu të jetë kandidat për President. Megjithatë, mbështetja për këtë kandidaturë mbetet e pasigurt pas kundërshtimit nga 6 deputetë të LDK-së.
Instituti Demokratik i Kosovës (KDI) i është drejtuar zyrtarisht Gjykatës Kushtetuese me kërkesë për interpretim ligjor mbi pasojat e tejkalimit të afatit 30-ditor për konstituimin e Kuvendit. KDI vlerëson se subjektet politike nuk gëzojnë autoritetin për të interpretuar vetë efektet juridike të këtij afati kushtetues. Organizata insiston që zgjidhja e bllokadës duhet të bazohet në vendimet e autoritetit suprem gjyqësor, duke shmangur vullnetin politik si arbitër të procesit.
Eksperti nga KDI, Eugen Cakolli, deklaroi se nuk ekziston asnjë pengesë juridike për konstituimin e Kuvendit, pasi votat e nevojshme janë tashmë të siguruara. Sipas Cakollit, zvarritja e këtij procesi nuk buron nga ndonjë nevojë për marrëveshje politike, por nga llogaritë elektorale të partive. Synimi i kësaj taktike, sipas vlerësimeve të tij, është shtyrja e zgjedhjeve të përgjithshme deri në janar të vitit të ardhshëm.