Në Pustec është zhvilluar sot, më 20 gusht 2026, Festivali Folklorik Maqedonas, në të cilin ishte i pranishëm kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Hristijan Mickoski. Gjatë ceremonisë së hapjes u ekzekutua vetëm himni kombëtar i Maqedonisë së Veriut, ndërsa himni kombëtar shqiptar nuk u përfshi në program, duke shkaktuar reagime për mosrespektim të protokollit shtetëror në territorin e Shqipërisë.
Kryetari i Bashkisë Pustec, Pali Kolefski, u distancua nga organizimi i aktivitetit, duke sqaruar se bashkia ishte vetëm e ftuar. Sipas Kolefskit, organizatorët e ngjarjes janë përfaqësuesit e shoqatës VMRO-Shqipëri, në mesin e të cilëve u raportua prania e ish-kryebashkiakut Edmond Themelko. Kolefski deklaroi se u kishte kërkuar paraprakisht organizatorëve respektimin e protokollit zyrtar.
“I kam kërkuar programin zyrtar dhe kërkova që në momentin që do ekzekutohej himni maqedonas, të ishte patjetër edhe himni shqiptar. Ne jemi shtetas shqiptarë dhe himni duhet të respektohet”, u shpreh kryebashkiaku, duke shtuar se edhe kryeministri Mickoski nuk e priti mirë këtë situatë.
Gjatë fjalës së tij, kryeministri Mickoski u fokusua te nevoja për të forcuar lidhjet institucionale me komunitetin maqedonas në Prespën e Vogël. Ai premtoi mbështetje më të madhe nga qeveria e Maqedonisë së Veriut për projekte në fushën e arsimit dhe kulturës, duke u kërkuar të rinjve të zonës të angazhohen për ruajtjen e gjuhës dhe identitetit të tyre. Ky është rasti i dytë brenda një periudhe të shkurtër në Pustec kur ngrihen pikëpyetje mbi zbatimin e protokolleve zyrtare gjatë aktiviteteve ku marrin pjesë zyrtarë të lartë maqedonas.
Përditësime
Hetimet mbi incidentin kanë identifikuar si organizator të aktivitetit kryetarin e shoqatës së VMRO-së në Shqipëri. Kryetari i Bashkisë Pustec, Pali Kolefski, ka sqaruar zyrtarisht se institucioni që ai drejton ishte thjesht i ftuar në këtë ceremoni dhe nuk mban përgjegjësi për mbarëvajtjen apo protokollet e ndjekura.
Kryebashkiaku i Pustecit, Pali Kolefski, kërkoi zyrtarisht ndjesë për mungesën e himnit shqiptar gjatë ceremonisë. Kryeministri Hristijan Mickoski konfirmoi se shprehu shqetësimin e tij për këtë shmangie protokollare gjatë eventit. Ky incident pason një ngjarje të ngjashme të ndodhur më 10 maj në Tuminëc. Në reagim, kryeministri Mickoski njoftoi se qeveria do të ftojë përfaqësuesit e komunitetit maqedonas në Shqipëri në Shkup, për të përcaktuar prioritetet për projekte të përbashkëta zhvillimore.
Organizimi i Festivalit Folklorik në sheshin 'Goce Delçev' të Pustecit sqarohet përmes detajeve të reja protokollare. Bashkia e Pustecit zyrtarizoi kontributin e saj duke siguruar tre flamujt si simbol miqësie për eventin. Kryebashkiaku Pali Kolefski sqaroi se komunikimi mbi protokollin ishte adresuar drejtpërdrejt tek organizatori, Shoqata VMRO Shqipëri, duke zhvendosur përgjegjësinë për përmbajtjen e ceremonisë.
Ministria për Europën dhe Punët e Jashtme (MEPJ) reagoi zyrtarisht duke e cilësuar mospërfshirjen e himnit shqiptar si një mungesë serioze protokollare. Institucioni theksoi se prania e zyrtarëve të lartë imponon respektimin e simboleve kombëtare, duke e klasifikuar këtë detyrim si pjesë të etikës institucionale dhe themel të fqinjësisë së mirë, jo si çështje politike.
Kryeministri Edi Rama reagoi publikisht mbi incidentin në Pustec, duke vlerësuar kryebashkiakun Pali Kolefski si një shtetar të denjë dhe duke u distancuar nga retorika e nacional-folklorizmit ballkanik. Rama theksoi se marrëdhëniet mes dy vendeve nuk duhet të cenohen nga incidente të izoluara. Një qëndrim mbështetës mbajti edhe ambasadori i Shqipërisë në SHBA, Ferit Hoxha, i cili nënvizoi rëndësinë e respektimit të protokolleve zyrtare në ngjarjet diplomatike.
Analisti Arben Meçe e cilësoi incidentin në Pustec si një provokacion të mirëmenduar nga ana e qeverisë së Maqedonisë së Veriut. Meçe bëri thirrje që kryeministri Hristijan Mickoski të kërkojë falje zyrtare për mosrespektimin e himnit kombëtar shqiptar. Sipas analistit, ky veprim sinjalizon një ndryshim të qartë në kursin politik të koalicionit qeverisës VMRO-VLEN ndaj shqiptarëve.
Analisti Martin Leka e cilësoi incidentin protokollar në Pustec si një provokim të orkestruar nga qarqe nacionaliste, duke theksuar se kjo ngjarje nuk pritet të cenojë marrëdhëniet ndërshtetërore. Leka shprehu gjithashtu rezerva mbi vendimin për dhënien e statusit të bashkisë për minoritetin maqedonal në Pustec, duke e vlerësuar këtë si një hap të panevojshëm në kontekstin aktual.