Izraelitët votojnë të martën, më 27 tetor, në zgjedhjet parlamentare që do të përcaktojnë nëse kryeministri Benjamin Netanyahu do të vazhdojë të qëndrojë në pushtet apo vendi do të ndryshojë drejtim politik. Këto janë zgjedhjet e para kombëtare që nga sulmi i udhëhequr nga Hamasi më 7 tetor 2023 dhe luftërat që pasuan në Gaza, Liban dhe Iran.
Për shumë votues, zgjedhjet janë një mundësi për të vlerësuar përgjegjësinë e drejtuesve që ishin në pushtet gjatë sulmit dhe për të vendosur se kush duhet ta drejtojë vendin në kohë konflikti. Fushata është përqendruar te siguria, korrupsioni, shërbimi ushtarak dhe e ardhmja politike e Izraelit. Qeveria në largim e Netanyahut, e mbështetur nga parti të ekstremit të djathtë dhe parti ultraortodokse, përfundoi një mandat të plotë katërvjeçar. Gjatë mandatit, Netanyahu u përball me proces gjyqësor për akuza korrupsioni, ndërsa reforma në drejtësi e qeverisë shkaktoi protesta masive në vitin 2023.
Eisenkot dhe sondazhet
Rivali kryesor i Netanyahut është Gadi Eisenkot, ish-shef i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë izraelite dhe drejtues i partisë së qendrës Yashar. Ai e ka paraqitur garën si një zgjedhje për identitetin e shtetit, sigurinë dhe ekonominë. Eisenkot ka thënë se synon një Izrael hebre, demokratik, liberal, tolerant dhe egalitar. Djali i tij u vra gjatë luftës në Gaza.
Sondazhet japin parashikime të ndryshme. Sondazhi i Channel 12 e rendit Yashar-in me 23 vende, përpara Likud-it të Netanyahut me 21. Channel 14 parashikon 30 vende për Likud-in dhe rreth 20 për partinë e Eisenkotit. Sondazhe të tjera të cituara në raportime e vendosin bllokun e Netanyahut në 49–55 vende, ndërsa bllokun opozitar të drejtuar nga Eisenkot në 52–56. Një parashikim i Channel 14 i jep bllokut qeverisës 60 vende. Knesset-i ka 120 deputetë dhe për të formuar qeverinë duhen të paktën 61.
Në zgjedhje marrin pjesë 36 parti; vetëm ato që marrin të paktën 3,25 për qind të votave mund të fitojnë vende. Sondazhet sugjerojnë se 11–13 parti mund ta kalojnë pragun. Blloku i Netanyahut përfshin Likud-in, dy parti të ekstremit të djathtë dhe dy parti ultraortodokse. Opozita duket e fortë në sondazhe, por është e përçarë. Partitë arabe mund të kenë rol vendimtar, ndërsa partitë opozitare hebraike, me një përjashtim, kanë refuzuar bashkëpunimin me to.
Fushata dhe formimi i qeverisë
Opozita kërkon një komision shtetëror hetimor për sulmin e 7 tetorit. Netanyahu e ka kundërshtuar krijimin e tij, duke vënë në dyshim paanshmërinë e Gjykatës së Lartë. Sipas një sondazhi të cituar në raportim, më shumë se 70 për qind e izraelitëve hebrenj mbështesin komisionin.
Rreth 500 mijë votues pritet të votojnë për herë të parë, ndërsa rreth 70 mijë izraelitë raportohet se janë kthyer nga jashtë për të votuar. Të shtunën, mijëra mbështetës të opozitës u mblodhën në Tel Aviv për të kërkuar ndryshim të qeverisë. Negociatat për krijimin e koalicionit mund të zgjasin ditë, javë ose muaj.
Në prag të votimit, presidenti amerikan Donald Trump publikoi një mesazh në mbështetje të Netanyahut dhe u bëri thirrje izraelitëve të votojnë për të. Sipas Axios, Netanyahu kishte kërkuar më shumë mbështetje publike nga Trumpi. Zëdhënësja e Likud-it e mohoi këtë, ndërsa Shtëpia e Bardhë nuk iu përgjigj kërkesës për koment.