Komuna e Prishtinës ka pezulluar lejen për ekspozitën “Masakrat në Kosovë 1998-1999”, të vendosur në sheshin e kryeqytetit më 27 mars 2026. Ekspozita, e organizuar nga shoqëritë Admovere dhe Integra me mbështetje financiare nga Kuvendi i Kosovës, është kritikuar për të dhëna të pasakta në lidhje me masakrat serbe gjatë luftës së viteve 1998-1999.
Kryetari i Prishtinës, Përparim Rama, ka njoftuar pezullimin menjëherë në Facebook, duke thënë se nuk lejohet të përdhoset dinjiteti i qytetarëve dhe të fyehet kujtesa kolektive. Ai kërkoi përgjegjësi nga Kuvendi për financimin e një ekspozite të tillë.
Reagimet e zyrtarëve
Deputeti i Lëvizjes Vetëvendosje, Enver Dugolli, mbijetuar i masakrës në Burgun e Dubravës, theksoi se tabela për këtë masakër paraqet 48 shqiptarë të armatosur, ndërkohë që viktimat ishin civilë të paarmatosur. Ai kërkoi përfshirjen e Prokurorisë.
Ministri Andin Hoti evidentoi pasaktësi jo vetëm në Dubravë, ku numri i viktimave nuk përputhet me të dhënat e konfirmuara dhe disa cilësohen të armatosur, por edhe në masakrën e Krushës së Madhe. Sipas tij, ekspozita paraqet narrative të pavërteta, si pretendimi se gratë dhe fëmijët u lejuan të largohen, ndërsa në realitet u vranë edhe gra shtatzëna. Hoti bëri thirrje për tërheqjen e menjëhershme të materialeve, verifikim institucional dhe shqyrtim nga Prokuroria e Shtetit.
Baza e ekspozitës dhe reagimi i organizatorëve
Ekspozita bazohet në librin “Masakrat në Kosovë 1998-1999” të autorit Shkëlzen Gashi, botuar në vitin 2024. Në parathënien, Gashi shkruan se ka marrë për bazë raportet e organizatave si Amnesty International, Humanitarian Law Center (HLC), Human Rights Watch, International Crisis Group dhe OSCE.
Organizatorët reaguan duke sqaruar se lista e të vrarëve vjen nga “Libri Kujtimi i Kosovës” i HLC-së, të udhëhequr nga Nataša Kandić. Ata pranuan se në këtë listë disa civilë të paarmatosur figurojnë si persona të armatosur, por e cilësuan atë si burimin më të besueshëm, pasi institucionet e Kosovës nuk kanë listë zyrtare.
Një qytetar, Astrit Gjocaj, mbuloi me letër të bardhë tabelën për Dubravën, duke e quajtur deformim të historisë.
Kuvendi i Kosovës sqaroi se mbështet iniciativa për kujtesën kolektive pa ndërhyrë në përmbajtje dhe do t’i adresojë shqetësimet tek organizatorët, duke theksuar përgjegjësinë e tyre për narrativën.
Përditësime
Komuna e Prishtinës largon fizikisht ekspozitën nga sheshi Nënë Tereza sot (28.03.2026), duke filluar nga ora 10:00.
Zhvillime të tjera:
- Enver Dugolli thekson se numri i viktimave në Dubravë sipas ekspozitës është 106, krahasuar me 116 të konfirmuar + 1 i zhdukur, të gjithë pa armatim.
- Sadik Zeqiri, mbijetar tjetër i Dubravës, e quan ekspozitën "turp" dhe "shtrembërim të së vërtetës".
- Qytetarët mbuluan tabelat e masakrave në Prekaz dhe Krushën e Madhe, por lanë të zbuluar atë të Dubravës.
- Deputeti Nait Hasani, dëshmitar okular i Dubravës, deklaroi 118 të vrarë dhe mbi 400 të plagosur. Ai mohoi praninë e të armatosurve dhe akuzoi autoritetet serbe për shpifje.
- Mbijetari Visar Ballovci deklaroi mbi 144 të vrarë dhe mbi 200 të plagosur në Dubravë, duke mohuar praninë e të armatosur.
- Drejtori i Shërbimeve Publike Luftar Braha njoftoi revokimin e ekspozitës për periudhën 24 mars – 7 prill dhe ndikimin e tij në kujtesën historike.
Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës, përmes Departamentit për Hetimin e Krimeve të Luftës, ka nisur hetimet për ekspozitën “Masakrat në Kosovë 1998-1999”, duke vlerësuar mundësinë e përgjegjësisë penale.
Fondi për të Drejtën Humanitare (FDH) reagoi kundër ekspozitës dhe Shkëlzen Gashit, duke i akuzuar për pasaktësi në Meja dhe Reçak.
FDH kritikoi mungesën e njohurive mbi të drejtën humanitare dhe mbrojtjen e bazës së tyre të të dhënave, e vlerësuar në 2015 si më e besueshmja.
Shkëlzen Gashi deklaroi se lista bazohet në HLC-në e Nataša Kandić, të cilës Përparim Rama i ka dhënë çelësin e Prishtinës.
Shkëlzen Gashi u identifikua si ish-këshilltar i kryeministrit Albin Kurti.
- Kryeparlamentarja Albulena Haxhiu vizitoi ekspozitën në ditën e hapjes.
- Qendra 'Gjenocidi në Kosovë – Plagë e Hapur' reagoi kundër Gashit për mohimin e gjenocidit, duke cituar doracakun e Bardhyl Mahmutit.
- Arbër Ramadani kritikoi pasaktësinë në masakrën e Llashticës: 24 viktima në ekspozitë kundrejt 26-27 sipas burimeve të tjera, duke përmendur vizitën e Kurtit.
Ministria e Punëve të Jashtme, nën Donika Gërvallën, bleu 500 kopje të librit 'Masakrat në Kosovë 1998-1999' të Shkëlzen Gashit për 14 999 euro në maj 2025, për shpërndarje në misione diplomatike.
Reagime të tjera:
- Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) e dënoi ekspozitën si shtrembërim historie dhe kërkoi përgjegjësi për organizatorët.
- Kryeparlamentarja Albulena Haxhiu e cilësoi mbështetjen financiare si vendim 'të menduar për të mirë' nga Kryesia e Kuvendit, por kërkoi reflektim dhe fuqizim të kritereve.