Komiteti Shqiptar i Helsinkit (KShH) kërkoi sqarime për transferimin e Erion Veliajt nga paraburgimi i Durrësit në IEVP Fier dhe ngriti shqetësime për respektimin e të drejtave të tij në institucionin pritës. Më 30 tetor 2026, përfaqësuesi i Komitetit zhvilloi një takim konfidencial me Veliajn, inspektoi ambientet dhe u takua me drejtuesit e institucionit.
Sipas KShH-së, transferimi iu njoftua Veliajt më 28 tetor. Monitoruesi arriti ta këqyrte urdhrin për një kohë të kufizuar. Dokumenti e përshkruante motivin në mënyrë të përgjithshme si “për arsye sigurie” dhe ishte klasifikuar “i kufizuar”, me afat deri në dy vjet. Komiteti tha se transferimi për arsye sigurie parashikohet nga ligji, por duhet të mbështetet në rrethana konkrete e të dokumentuara. Sipas tij, klasifikimi nuk duhet ta pengojë të paraburgosurin të njihet me arsyet thelbësore dhe ta kundërshtojë vendimin në gjykatë.
Dy ditë pas transferimit, Veliaj nuk kishte mundur të telefononte familjarët. Drejtuesit e IEVP Fier i thanë KShH-së se aktivizimi i komunikimeve kërkonte miratimin e një liste të re numrash dhe përfundimin e procedurave administrative. Vizion Plus raportoi se ai nuk kishte mundur të kontaktonte as avokatin e tij, Plarent Ndreca, dhe se procedurat mund të shtyheshin për shkak të fundjavës. KShH theksoi se vonesat nuk duhet të kufizojnë në praktikë të drejtat e garantuara me ligj.
Për kujdesin shëndetësor, Komiteti tha se në Fier kishte mbërritur dokumentacioni juridik, por jo ai mjekësor dhe psikosocial. Veliaj kishte deklaruar se kishte frakturë në këmbën e majtë dhe se nuk kishte kryer kontrollin radiologjik të rekomanduar. Sipas KShH-së, drejtuesit e institucionit ishin në dijeni dhe synonin të mundësonin ekzaminimin gjatë javës pasardhëse.
Monitorimi evidentoi se qelia ku Veliaj ishte vendosur fillimisht kishte dritare jofunksionale. Ai shprehu shqetësim për praninë në të njëjtën hapësirë të një personi të dënuar për krime të rënda. Drejtuesit thanë se kishin marrë masa për të shmangur kontaktet dhe se nuk kishin evidentuar rrezik konkret për jetën e tij.
KShH ngriti edhe çështjen e komunikimit me institucionet shtetërore dhe administratën bashkiake për çështje që lidhen me funksionin e Veliajt si kryetar i Bashkisë së Tiranës. Sipas Vizion Plus, drejtuesit e burgut i kishin thënë se duhej të këshilloheshin me prokurorët e çështjes. Komiteti kërkoi nga Ministria e Drejtësisë dhe Drejtoria e Përgjithshme e Burgjeve të sqarojnë bazën ligjore të transferimit dhe klasifikimit, të garantojnë komunikimet dhe kujdesin shëndetësor, si dhe të rivlerësojnë kushtet e sigurisë. KShH sqaroi se gjetjet lidhen me respektimin e të drejtave në paraburgim dhe nuk përbëjnë vlerësim për fajësinë apo pafajësinë e Veliajt.