Seanca konstituive e Kuvendit të Kosovës është shoqëruar me tensione pas propozimit të Listës Serbe për pozitën e nënkryetarit. Deputeti Igor Simiq, gjatë propozimit të Slavko Simiqit për këtë post, deklaroi se po vepron "në emër të popullit serb". Kjo shkaktoi reagimin e menjëhershëm të kryetares së Kuvendit, Albulena Haxhiu, e cila e vlerësoi deklaratën si të papranueshme dhe në kundërshtim me Kushtetutën e Republikës së Kosovës.
Albulena Haxhiu i kërkoi deputetit Simiq ta tërhiqte deklaratën dhe ta formulonte propozimin në përputhje me Rregulloren e Kuvendit, duke sqaruar se në Kosovë njihet komuniteti serb, ndërsa termi "popull serb" i referohet shtetit të Serbisë. Pasi deputeti refuzoi ta tërhiqte fjalën dhe tentoi të justifikohej, Haxhiu ia ndërpreu fjalën dhe shpalli pauzë për konsultime me shefat e grupeve parlamentare.
Reagime të shumta pasuan nga ministrat në detyrë:
- Donika Gërvalla e cilësoi propozimin si "skandaloz", duke rikujtuar se në Kosovë ka vetëm komunitet serb dhe se zgjedhjet për popullin serb mbahen në Serbi.
- Andin Hoti kritikoi gjuhën politike të Listës Serbe, duke e lidhur atë me ndikimin e presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiç. Ai theksoi se institucionet e Kosovës nuk duhet të shndërrohen në instrumente të politikës së Beogradit.
Analistët politikë e përshkruan këtë zhvillim si një ndërlikim të procedurave parlamentare, ndërsa u vu në pah se mosdakordimi për votimin në pako të nënkryetarëve ishte shkaktuar nga gjuha e përdorur nga deputetët e Listës Serbe.
Përditësime
Deputeti i Listës Serbe, Igor Simiq, hodhi poshtë akuzat e kryetares së Kuvendit, duke pretenduar se propozimi i tij për nënkryetar ishte plotësisht në përputhje me Rregulloren e Kuvendit. Ai akuzoi kryetaren për instrumentalizim politik të seancës. Deputetja Arbërie Nagavci konfirmoi reagimin e saj të menjëhershëm ndaj këtij qëndrimi gjatë debatit. Ndërkohë, raportimet nga Gazeta Metro tregojnë se formulime të ngjashme nuk kishin shkaktuar reagime nga Vetëvendosje gjatë vitit 2021. Analisti Gëzim Mekuli kritikoi heshtjen institucionale dhe diskursin politik, duke theksuar se frika nga përdorimi i termit 'shqiptar' mbetet një fenomen shqetësues në debatet aktuale.
Deputeti Igor Simiq i është referuar nenit 67 të Kushtetutës së Kosovës dhe nenit 12, pika 6 të Rregullores së Kuvendit për të argumentuar propozimin e tij për nënkryetar. Ministrja Albulena Haxhiu kundërshtoi këtë pretendim duke argumentuar se struktura demografike e vendit përbëhet nga 92% shqiptarë, 4% serbë dhe 4% komunitete të tjera. Dokumentacioni zyrtar konfirmon se Igor Simiq përdori të njëjtën frazë, 'në emër të popullit serb', edhe gjatë konstituimit të legjislaturës së kaluar më 22 mars 2021.
Ish-ambasadori Sylë Ukshini propozoi aplikimin e masave administrative ndaj deputetëve të Listës Serbe, siç është heqja e mëditjeve, në vend të bllokimit të seancave plenare. Ukshini vlerësoi se Kuvendi i Kosovës nuk duhet të mbahet peng për shkak të provokimeve politike të deputetëve opozitarë.
Opozita ka intensifikuar kritikat ndaj qeverisë, duke e akuzuar për dyfytyrësi në trajtimin e terminologjisë parlamentare. Partia Demokratike e Kosovës dhe deputetë të Lidhjes Demokratike të Kosovës pretendojnë se Lëvizja Vetëvendosje po përdor çështjen e gjuhës si pretekst për të zvarritur konstituimin e institucioneve. Si provë për këtë qëndrim, opozitarët cituan fjalimin e kryeministrit Albin Kurti në qershor të vitit 2023, ku ai përdori termin 'popull serb', një term që tani po shkakton përplasje të reja në Kuvendin e Kosovës.
Analisti politik Gani Qarri hodhi akuza të rënda ndaj kandidatit Sllavko Simiq, duke pretenduar se ai mban lidhje të drejtpërdrejta me Milan Radojçiqin. Qarri vlerësoi se deklaratat e fundit të Listës Serbe përkojnë me një strategji më të gjerë politike për pasivizimin e adresave të shqiptarëve në Luginën e Preshevës. Përballë këtyre zhvillimeve, analistët i bënë thirrje organeve të drejtësisë që të shqyrtojnë urgjentisht ligjshmërinë e kandidaturës së Sllavko Simiqit.
Valon Murati hodhi poshtë pretendimet se deklaratat e Listës Serbe legjitimojnë bllokadën aktuale institucionale. Ai akuzoi partinë në pushtet për shfrytëzimin e këtyre përplasjeve me qëllim zvarritjen e procesit të konstituimit të institucioneve. Murati kritikoi gjithashtu përdorimin e temave të ndjeshme për të nxitur një diskurs populist dhe nacionalist në vendin e marrjes së vendimeve.
Kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, ka mbyllur seancën parlamentare pasi deputeti i Listës Serbe, Igor Simiq, refuzoi zyrtarisht të tërheqë deklaratën e tij të kontestuar. Ky vendim pason kërkesën eksplicite të drejtuar Simiqit për distancim nga gjuha e përdorur, kërkesë e cila u hodh poshtë nga deputeti serb.