Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, zhvilloi një takim në Prishtinë më 29 gusht 2026 me përfaqësues politikë, intelektualë dhe përfaqësues të organizatave civile nga Presheva, Bujanoci, Medvegja dhe Sanxhaku. Pjesëmarrës në këtë tryezë ishin edhe deputeti në Parlamentin e Serbisë, Shaip Kamberi, kryetarja e Komunës së Preshevës, Ardita Sinani, dhe kryetari i Këshillit Kombëtar Shqiptar, Enkel Rexhepi.
Fokusi kryesor i diskutimit ishte situata e rënduar e shqiptarëve në këto treva, me theks të veçantë te bllokimi i mjeteve financiare nga ana e autoriteteve serbe. Sipas Kurtit, janë bllokuar mbi 2.1 milionë euro, të ndara në një transfer prej 304.500 eurosh në janar dhe 1.837.500 eurosh në prill të këtij viti. Këto mjete prekin 186 projekte të miratuara në fusha si kultura, sporti, arsimi, media dhe mbështetja për familjet e nxënësve që kanë humbur prindërit.
Kryeministri në detyrë e lidhi këtë situatë me vizitën e fundit të presidentit serb Aleksandar Vuçiç në zonat me shumicë serbe, duke e cilësuar atë si dëshmi të një diskriminimi sistematik. Ai theksoi se premtimet e Vuçiçit për punësim në institucionet e sigurisë (BIA) bien në kontrast të plotë me barrierat që hasin shqiptarët kur kërkojnë punësim në institucionet publike, duke u përballur me nënpërfaqësim.
Kurti kërkoi ndërhyrjen e Bashkimit Evropian për të siguruar që parimet e sundimit të ligjit dhe mosdiskriminimit të zbatohen edhe për shqiptarët në Luginën e Preshevës. Ai rikonfirmoi se qeveria e Kosovës do të vazhdojë dokumentimin dhe ndërkombëtarizimin e këtyre shkeljeve në Bruksel, Uashington dhe Strasburg, duke theksuar se përkrahja për qytetarët e këtyre trevave është një përgjegjësi e vazhdueshme e shtetit të Kosovës.
Përditësime
Në takimin e mbajtur në Prishtinë, përfaqësuesit e Luginës, Shaip Kamberi, Ardita Sinani dhe Enkel Rexhepi, konfirmuan detajet e bllokimit financiar nga autoritetet serbe. Fondet e bllokuara kapin vlerën e saktë prej 2.142.000 eurosh, të ndara në 304.500 euro në janar dhe 1.837.500 euro në prill. Nga 186 projektet e pezulluara, struktura përfshin: 78 në kulturë, 61 për familjet e nxënësve, 23 në sport, 15 në media, 13 për gjuhën shqipe dhe 7 për organizatat me aftësi të kufizuara.
Takimi i zhvilluar në Prishtinë në datën 29 gusht 2026 nuk u kufizua vetëm në tre përfaqësues, siç u raportua fillimisht, por përfshiu rreth 70 përfaqësues politikë dhe të shoqërisë civile. Pjesëmarrja u zgjerua edhe me përfaqësues nga Medvegja, përveç delegacioneve nga Presheva, Bujanoci dhe Sanxhaku, duke reflektuar një mobilizim më të gjerë për të adresuar bllokimin e 2.142.000 eurove nga Serbia.
Qeveria e Kosovës ka specifikuar detajet e fondeve të bllokuara, duke konfirmuar se shuma prej 2,142,000 eurosh është e dedikuar për 136 projekte, jo 186 sa ishte raportuar fillimisht. Këto mjete përfshijnë mbështetjen për libra falas, praktika profesionale dhe Këshillin Kombëtar Shqiptar. Kryeministri Albin Kurti prezantoi strategjinë shtetërore për Luginën, të bazuar në tri shtylla: barazimin e qytetarëve, mekanizmat e qëndrueshëm mbështetës dhe avokimin ndërkombëtar. Ai vuri në pah kontrastin midis premtimeve të presidentit serb Aleksandër Vuçiç për punësim në institucionin e BIA-s dhe diskriminimit real të shqiptarëve në institucionet publike serbe.
Autoritetet kanë identifikuar dy transferta specifike të bllokuara nga Serbia, duke detajuar pengesat financiare: një transaksion prej 304 mijë eurosh në janar dhe një tjetër prej 1.8 milionë eurosh në prill. Përveç kësaj, takimi i Kryeministrit Albin Kurti me përfaqësuesit e Luginës së Preshevës dhe Sanxhakut u fokusua në denoncimin e diskriminimit institucional. Pjesëmarrësit shprehën shqetësimin mbi trajtimin e shqiptarëve gjatë vizitës së fundit të Presidentit Aleksandar Vuçiç në Medvegjë, Bujanoc dhe Preshevë.