Leku shqiptar ka regjistruar forcimin më të lartë në nivel botëror krahasuar me euron përgjatë dekadës së fundit. Sipas analizës së Eurostat, e cila ka përfshirë 40 monedha kryesore ndërkombëtare, valuta vendase ka shënuar një mbiçmim prej 32% në periudhën gusht 2016 – gusht 2026. Ky ndryshim ka ulur vlerën e euros në tregun vendas me rreth një të tretën krahasuar me një dekadë më parë.
Krahasimi me monedhat e tjera
Analiza tregon se performanca e lekut është shkëputur ndjeshëm nga trendet e monedhave të tjera:
- Franga zvicerane është forcuar me rreth 14% ndaj euros.
- Korona çeke ka shënuar një forcim prej 10.5%.
- Dinari serb është forcuar me rreth 5%.
- Denari i Maqedonisë së Veriut ka mbetur pothuajse i pandryshuar, me një kurs prej rreth 61.5 denarë për euro.
Ndërkohë, një pjesë e konsiderueshme e monedhave të tjera globale kanë humbur terren ndaj euros gjatë të njëjtës periudhë. Euro është forcuar ndjeshëm ndaj monedhave si lira turke, jeni japonez, hryvnia ukrainase dhe rupia indiane. Për monedhat e mëdha ndërkombëtare, si dollari amerikan, ndryshimet kanë qenë më të moderuara.
Faktorët ndikues
Të dhënat e Eurostat fokusohen në ndryshimin e kursit të këmbimit dhe nuk ofrojnë një analizë të shkaqeve ekonomike. Megjithatë, ekspertët vlerësojnë se forcimi i lekut ka përkuar me rritjen e hyrjeve valutore në ekonominë shqiptare. Faktorët kryesorë të përmendur në këtë periudhë përfshijnë zgjerimin e sektorit të turizmit, rritjen e fluksit të remitancave, si dhe hyrjet e valutës përmes investimeve, përfshirë ato në sektorin e ndërtimit, ku raportohet edhe prania e parasë informale.