Në qytetin finlandez të Rovaniemit u mbajt Samiti Evropian për Arktikun, ku liderët nga 12 vende evropiane diskutuan mbi nevojën për një qasje të re strategjike ndaj veriut të largët. Në këtë takim morën pjesë personalitete të larta si kancelari gjerman Friedrich Merz, kryeministrja daneze Mette Frederiksen, shefja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, dhe presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa.
Sipas liderëve pjesëmarrës, mjedisi i sigurisë në Arktik ka ndryshuar rrënjësisht. Kaja Kallas paralajmëroi për rihapjen e bazave ushtarake nga ana e Rusisë dhe stërvitjet me raketa në rajon, duke cilësuar aktivitetin rus si një kërcënim afatgjatë për sigurinë euroatlantike. Gjithashtu, u theksua interesi në rritje i Kinës për burimet natyrore dhe linjat e komunikimit. Finlanda, si vendi pritës, kërkoi që strategjia e re e BE-së të përfshijë investime konkrete në lëvizshmërinë ushtarake, rrjetet dixhitale dhe forcimin e kapaciteteve për akullthyes, të cilët janë thelbësorë për garantimin e rrugëve tregtare dhe praninë ushtarake.
Një tjetër temë qendrore ishte statusi i Grenlandës, territor autonom danez mbi të cilin presidenti amerikan Donald Trump ka shprehur vazhdimisht interes për kontroll, duke argumentuar arsye të sigurisë kombëtare. Në përgjigje, Komisioni Evropian ka ndërmarrë hapa për thellimin e bashkëpunimit, duke njoftuar një paketë investimesh prej 200 milionë eurosh për zhvillimin e infrastrukturës. Pjesëmarrësit theksuan se siguria në Arktik është tashmë pjesë e pandashme e arkitekturës së përgjithshme të mbrojtjes së Evropës.
Përditësime
Kaja Kallas konfirmoi nevojën strategjike për investime në akullthyes si mjet për forcimin e pranisë së BE-së në Arktik. Kryeministri finlandez Petteri Orpo propozoi që Finlanda të shërbejë si prodhuesi kryesor i këtyre mjeteve për bllokun evropian, duke shfrytëzuar ekspertizën vendase. Kancelari gjerman Friedrich Merz e cilësoi këtë nismë si një interes të përbashkët për të gjithë kontinentin. Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara kanë zyrtarizuar blerjen e 11 akullthyesve nga Finlanda për modernizimin e flotës së tyre.
Federata Ruse po përshkallëzon praninë ushtarake në Arktik duke riaktivizuar ish-bazat sovjetike dhe duke kryer stërvitje me raketa në veriun e largët. Si kundërpërgjigje ndaj kërcënimeve hibride, Forcat Ajrore të Finlandës po zbatojnë monitorim të vazhdueshëm dhe demonstrime ajrore nga baza e tyre më veriore. Ekspertët vlerësojnë se kjo dinamikë e re ka shënuar fundin e bashkëpunimit shkencor me Rusinë në rajonin polar.
Dymbëdhjetë vende anëtare të Bashkimit Evropian nënshkruan një deklaratë të përbashkët për të kërkuar një rol më strategjik dhe proaktiv në rajonin e Arktikut. Koalicioni përbëhet nga Finlanda, Danimarka, Estonia, Franca, Greqia, Gjermania, Letonia, Lituania, Holanda, Polonia, Rumania dhe Suedia. Nënshkruesit kërkojnë koordinim të shtuar për të garantuar sigurinë rajonale dhe stabilitetin përballë sfidave gjeopolitike në rritje.