Lufta midis Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit po përqendrohet në Ngushticën e Hormuzit, pikën më jetike për kalimin e energjisë në botë. Kjo ngushticë lidh Gjirin Persik me tregjet ndërkombëtare dhe kalon përmes saj rreth një e pesta e naftës globale si dhe e gazit natyror të lëngëzuar (LNG).
Trafiku i cisternave është ngadalësuar ndjeshëm për shkak të shqetësimeve për sigurinë, kërcënimeve ushtarake dhe raporteve se Irani po vendos mina dhe masa të tjera asimetrike për të dëmtuar anijet. Më 10 mars, ushtria amerikane tha se kishte shkatërruar 16 anije iraniane që vendosnin mina pranë ngushticës.
Sipas United Kingdom Maritime Trade Operations (UKMTO), një qendër britanike për bashkërendim detar që vëzhgon kërcënimet e sigurisë ndaj transportit tregtar, tre anije tregtare u goditën nga shpërthime më 11 mars. Këto ngjarje kanë ndikuar në tregje, ku çmimi i naftës u rrit deri në 120 dollarë për fuçi para se të ulej pak, ndërsa çmimet e karburantit të aviacionit janë rreth dyfish më të larta se në janar.
Analistët vlerësojnë se luhatjet reflektojnë pasigurinë, jo ndërprerje furnizimi. Mason Hamilton, zëvendëspresident për ekonomi dhe hulumtime në American Petroleum Institute, tha: «Ajo që po shohim janë reagime të tregut minutë pas minute, orë pas orë ndaj shkallës dhe kohëzgjatjes së konfliktit». Para krizës, tregjet prisnin tepricë furnizimi dhe çmime të ulëta.
Këto zhvillime ngrenë pyetjen: A mund Teherani ta përdorë sistemin global të energjisë si armë strategjike dhe a mund ta parandalojnë SHBA me partnerët e saj një skenar të tillë?
Përditësime
SHBA ka autorizuar përkohësisht blerjen e naftës ruse në tranzit deri më 11 prill, deklaroi Scott Bessent.
Zhvillime të tjera:
- Udhëheqësi suprem i ri i Iranit u zotua të vazhdojë bllokimin e Ngushticës së Hormuzit.
- IEA do të lirojë 400 milionë fuçi naftë nga rezervat strategjike.
- Brent në 100.13 USD, WTI në 95.01 USD pas rënies së lehtë.
- Bllokimi i ngushticës është efektiv; masa racionimi në Filipinet dhe vende aziatike të tjera.
Presidenti Donald Trump deklaroi më 9 mars se fushata kundër Iranit do të përfundojë "shumë shpejt".
- Çmimet e naftës ranë në 80 USD pas deklaratës, por u rikthyen rreth 100 USD në momentin e publikimit.
- Pete Hegseth, sekretari i mbrojtjes, premtoi se lufta do të vazhdojë edhe më fort.
Irani emëroi Mojtaba Khamenein udhëheqës suprem të ri pas vrasjes së babait të tij në një sulm amerikan.
Bllokimi i Ngushticës së Hormuzit zgjat një javë. Zhvillimet kryesore:
- Franca dhe Italia zhvillojnë bisedime me Iranin për lejim kalimi.
- Anijet luftarake italiane, franceze dhe greke nuk janë të përgatitura për shoqërim cisternash.
- SHBA refuzon kërkesat evropiane për shoqërim cisternash nafte.
- Sulmet hakmarrëse iraniane kanë ndërprerë prodhimin në rafineritë e Arabisë Saudite dhe Emirateve të Bashkuara Arabe.
- Çmimet e karburantit janë rritur 15 cent/l në Franca dhe 34 cent/galon në Itali.
Irani kërcënon të djegë çdo anije pa leje në Ngushticën e Hormuzit.
- 20 milionë fuçi naftë kaluan nëpër Ngushticën e Hormuzit çdo ditë vitin e kaluar, ekuivalenti i konsumit ditor të SHBA-së.
- Financial Times raporton se Franca dhe Italia kanë nisur bisedime me Iranin, sipas zyrtarësh të paidentifikuar.