Presidenti polak Karol Nawrocki ndërpreu fluturimin drejt Senegalit dhe u kthye në Varshavë të premten, më 30 tetor, ndërsa u përshkallëzua përplasja për kontrollin e Gjykatës Kushtetuese. “Në një moment të tillë, presidenti duhet të jetë në Poloni. Po e ndërpres fluturimin drejt Senegalit. Po kthehem”, shkroi ai në X.
Në faqen e internetit të gjykatës u publikuan vendime për pezullimin e përkohshëm nga detyra të kryetarit Bogdan Święczkowski dhe nënkryetarit Bartłomiej Sochański. Llogaria zyrtare e gjykatës në X e kundërshtoi vendimin, duke e cilësuar të paligjshëm dhe duke thënë se të dy vazhdonin të ushtronin detyrat e tyre. Ajo e përshkroi përpjekjen për shkarkim si “grusht shteti”. Gjyqtarja Anna Korwin-Piotrowska tha se kishte urdhëruar pezullimin e tyre.
Policia e Varshavës njoftoi se kishte dërguar efektivë pranë gjykatës pas informacioneve për kërcënime të mundshme ndaj gjyqtarëve dhe personelit, si dhe për rrezikun e prishjes së rendit publik. Sipas policisë, efektivët nuk hynë në ndërtesë. Tre persona u ndaluan pasi dyshohet se kapërcyen gardhin rrethues, ndërsa ndaj policëve u hodhën sende. Korwin-Piotrowska tha se brenda ndërtesës ndodheshin shtatë gjyqtarë dhe se asnjë efektiv nuk kishte hyrë.
Kryeministri Donald Tusk mbrojti procesin, duke thënë se rivendosja e shtetit të së drejtës ishte detyrë e qeverisë dhe kërkonte veprime vendimtare. Kreu i partisë opozitare Ligj dhe Drejtësi (PiS), Jarosław Kaczyński, dhe politikanë të tjerë të opozitës mbërritën pranë gjykatës. Ata akuzuan qeverinë se po përpiqej të merrte kontrollin e institucionit; Kaczyński i bëri thirrje Nawrockit të ndërhynte.
Mosmarrëveshja lidhet edhe me emërimet në gjykatë. Parlamenti zgjodhi gjyqtarë të rinj në fillim të vitit, por Nawrocki refuzoi të pranonte zyrtarisht betimet e disa prej tyre. Zyra e presidentit argumenton se ata nuk e kanë marrë ligjërisht detyrën, ndërsa gjyqtarët dhe koalicioni qeverisës e kundërshtojnë këtë interpretim. Sipas raportimeve të disa mediave, presidenti refuzoi të betojë tre nga gjashtë gjyqtarët e zgjedhur.
Kriza u zhvillua ndërsa ministri i Drejtësisë dhe prokurori i përgjithshëm, Waldemar Żurek, kërkonte heqjen e imunitetit gjyqësor të Święczkowskit dhe Sochańskit. Ai tha se kishte paraqitur pesë kërkesa në gjykatë: katër për Święczkowskin dhe një për Sochańskin, duke i cilësuar çështjet si penale.
Përplasja është pjesë e mosmarrëveshjes së gjatë për pavarësinë dhe përbërjen e gjyqësorit. PiS e riorganizoi gjykatën pasi mori pushtetin në vitin 2015, ndërsa koalicioni i Tuskut, në detyrë që nga fundi i vitit 2023, ka kërkuar ristrukturimin e saj. Nawrocki është aleat i PiS-së, tashmë në opozitë.