Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu kërkoi formimin e një qeverie të gjerë uniteti kombëtar nën drejtimin e Likud-it dhe sulmoi partitë arabe, ndërsa presidenti Isaac Herzog i dorëzoi Gadi Eisenkotit mandatin për formimin e qeverisë në një ceremoni të dielën, më 8 nëntor, në orën 17:00. Eisenkoti ka 28 ditë për të negociuar, me mundësi zgjatjeje edhe për 14 ditë. Gjatë ceremonisë, ai bëri thirrje për një qeveri që përfaqëson të gjithë qytetarët izraelitë dhe tha se duhet t’i japë fund kohës kur njerëzit ndiheshin të përjashtuar nga qeveria, sipas Shqiptarja.com dhe Report TV.
Eisenkoti tha se do të bëjë gjithçka për të formuar një “qeveri kombëtare emergjence” dhe për të përmbushur detyrën, sipas deklaratës së tij në platformën X. Ai paralajmëroi se ata që pengojnë formimin e qeverisë për arsye personale, jo për çështje thelbësore, do të mbahen mend si njerëz që nuk ndihmuan Izraelin në një periudhë emergjence, sipas Shqiptarja.com dhe Report TV. Herzog i kërkoi të bëjë gjithçka për të formuar një qeveri që u shërben të gjithë qytetarëve dhe shprehu shpresën se kabineti i ri do të ndihmojë në bashkimin e vendit, sipas Vizion Plus. Eisenkoti ka përcaktuar katër parime për negociatat: njohjen e Izraelit si shtet hebre e demokratik, vlerat e Deklaratës së Pavarësisë, shërbimin e detyrueshëm dhe njohjen e Hamasit si organizatë terroriste, me angazhim për çmontimin e tij, sipas NOA-s.
Gjatë konsultimeve presidenciale, 67 deputetë rekomanduan Eisenkotin, 46 mbështetën Netanyahun dhe shtatë nuk rekomanduan asnjë kandidat, sipas RTSH-së dhe Top Channel. Herzog zhvilloi konsultime shtesë telefonike me disa udhëheqës partish gjatë 24 orëve të fundit dhe kërkoi sqarime se si Eisenkoti synon të kapërcejë mosmarrëveshjet mes partnerëve të mundshëm të koalicionit, sipas Ora News, Balkan Web dhe Gazeta Tema. Partia ultraortodokse United Torah Judaism, aleate tradicionale e Netanyahut, nuk e rekomandoi atë për formimin e qeverisë, sipas TV Klan dhe Teve1.
Netanyahu u bëri thirrje partive të kampit kombëtar dhe forcave të tjera politike sioniste t’i bashkohen një qeverie të përbashkët nën udhëheqjen e tij. “Ekziston një qeveri që mund ta përballojë këtë sfidë: një qeveri e gjerë kombëtare nën udhëheqjen e Likud, me mua në krye, në të cilën do të marrin pjesë të gjitha forcat e kampit kombëtar dhe të gjitha partitë sioniste që dëshirojnë të bashkohen”, tha ai. Netanyahu paralajmëroi se një qeveri e varur nga mbështetja e partive arabe, të cilat i përshkroi si “mbështetëse të terrorizmit”, do të kërcënonte sigurinë dhe unitetin e vendit. “Jo vetëm që një qeveri e tillë nuk do të ishte në gjendje të luftonte armiqtë tanë, por do të na shkatërronte edhe nga brenda”, tha ai, duke shtuar se “vetë ekzistenca jonë është në rrezik”. Ai tha se “Islami radikal” kërcënon Izraelin nga jashtë, përmes Iranit dhe aleatëve të tij, dhe nga brenda, përmes partive islamike që, sipas tij, mbështesin terrorizmin. Ai akuzoi partitë arabe se synojnë të minojnë karakterin hebraik të shtetit dhe aftësinë e tij për t’u mbrojtur, si dhe udhëheqësit e opozitës se vendosin interesat personale e partiake mbi interesin kombëtar duke kërkuar një qeveri minoritare.
Përbërja e Knessetit dhe mandati
Blloku i Netanyahut ka 53 vende në Knesset, tetë më pak se shumica e kërkuar prej 61 anëtarësh. Partitë opozitare hebraike kanë 48 vende, ndërsa partitë arabe kanë gjithsej 19. Balkan Web i identifikon dy grupimet arabe si Ra’am dhe Lista e Përbashkët. Sipas Vizion Plus, Lista e Përbashkët është shprehur e gatshme të mbështesë një qeveri që do ta largonte Netanyahun nga pushteti, pa marrë pjesë drejtpërdrejt në kabinet. Ra’am ka lënë të hapur mundësinë e përfshirjes në qeveri nëse arrihen marrëveshje politike. Eisenkoti synon fillimisht të formojë një qeveri të pakicës me katër partitë hebraike të opozitës, të cilat kanë gjithsej 48 vende, sipas TV Klan dhe Teve1. Ai ka përjashtuar pjesëmarrjen e partive arabe në qeverinë e tij, ndonëse mbështetja e mundshme e tyre nga jashtë mund të ndikojë në negociata.
Partia Yashar u bëri thirrje deputetëve të Likud-it t’i bashkohen qeverisë së drejtuar nga Eisenkoti dhe kërkoi që Likud-i dhe aleatët e tij të shkëputen nga aleanca me partitë ekstremiste, sipas Balkan Web dhe Mapo. Blloku i ndryshimit planifikon të përpiqet të zëvendësojë kryetarin e Knessetit, Amir Ohana, dhe të avancojë nisma parlamentare, sipas NOA-s. Mbështetja e 67 deputetëve në konsultimet presidenciale nuk garanton krijimin e një koalicioni të qëndrueshëm.
Negociatat përballen edhe me mosmarrëveshjen mbi shërbimin ushtarak. B’Yachad kërkon një koalicion të atyre që shërbejnë dhe barazi në ndarjen e barrës, ndërsa partitë haredi kërkojnë rregullimin e statusit të studentëve të yeshivave dhe kundërshtojnë objektivat e rekrutimit e sanksionet, sipas Ora News, Balkan Web dhe Gazeta Tema. Për të arritur shumicën prej 61 deputetësh me partitë haredi, Eisenkotit do t’i duheshin të shtatë vendet e United Torah Judaism dhe të gjashtë vendet e Shas. Kryetari i Shas, Arye Deri, rekomandoi Netanyahun, ndërsa burime haredi thanë se hyrja e Shas në negociata koalicioni është e vështirë të imagjinohet.
Avigdor Liberman ka konfirmuar mbështetjen për Eisenkotin dhe ka zbutur qëndrimin ndaj palëve haredi, sipas NOA-s. Ai kundërshton një qeveri të varur nga partitë arabe dhe propozon koalicion me Shas dhe United Torah Judaism, sipas Balkan Web. Ky propozim bie ndesh me zotimin e opozitës për shërbim të detyrueshëm ushtarak për të gjithë. Netanyahu mbetet kryeministër i përkohshëm deri në formimin e një qeverie të re, ndërsa mundësia e një periudhe të zgjatur pasigurie politike mbetet e hapur.
Përditësime
Gjatë ceremonisë së mandatit, Gadi Eisenkoti bëri thirrje për qeveri gjithëpërfshirëse dhe paralajmëroi ata që e pengojnë për arsye personale.
Gadi Eisenkoti shpalli katër parime për negociatat, ndërsa Avigdor Liberman konfirmoi mbështetjen e tij dhe zbuti qëndrimin ndaj palëve haredi.
Herzog zhvilloi konsultime telefonike shtesë, ndërsa mosmarrëveshjet për rekrutimin dhe qëndrimi i Shas e vështirësojnë shumicën për Eisenkotin.
Lista e Përbashkët u shpreh e gatshme të mbështesë një qeveri që largon Netanyahun pa hyrë në kabinet, ndërsa Ra’am la të hapur pjesëmarrjen.
Eisenkoti mori 28 ditë për negociata dhe synon fillimisht një qeveri të pakicës, ndërsa United Torah Judaism nuk rekomandoi Netanyahun.
Eisenkoti tha se do të bëjë gjithçka për të formuar një qeveri kombëtare emergjence, ndërsa Yashar u bëri thirrje deputetëve të Likud-it t’i bashkohen.
Presidenti Isaac Herzog i dha Gadi Eisenkotit mundësinë e parë për formimin e qeverisë, pas rekomandimeve të 67 deputetëve.