Një studim i Organizatës për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD) tregon se bizneset shqiptare kanë ende një rrugë të gjatë për t'u afruar me standardet e Bashkërimit Evropian sa i përket produktivitetit. Bazuar në të dhënat e vitit 2023, produktiviteti i ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme (NVM) në Shqipëri arrin vetëm 29% të mesatares së BE-së.
Sipas krahasimeve, një punonjës në NVM shqiptare prodhon mesatarisht 14 924 euro në vit, ndërsa në ndërmarrjet e mëdha kjo vlerë rritet në 19 645 euro. Në BE, prodhimi mesatar në NVM është rreth 52 000 euro për punonjës, kurse në bizneset e mëdha arrin 87 000 euro. Produktiviteti i ndërmarrjeve të mëdha shqiptare rezulton 22.6% i mesatares së BE-së.
Krahasimi në rajon
Shqipëria ka produktivitetin më të ulët në Ballkanin Perëndimor. Serbia kryeson me 31.4 mijë euro prodhim për punonjës, e ndjekur nga:
- Bosnje-Hercegovina me 27 mijë euro;
- Maqedonia e Veriut me 21.6 mijë euro.
Megjithë rritjen reale të produktivitetit në Shqipëri, ritmet aktuale nuk mjaftojnë për të ngushtuar shpejt boshllëkun me BE-në. OECD parashikon se ekonomitë e Ballkanit Perëndimor nuk do të arrijnë nivelin aktual të të ardhurave për frymë të BE-së brenda katër dekadave.
Sfidat kryesore
Një sfidë e rëndësishme mbetet rritja e vlerës së shtuar në prodhim dhe shërbime, për të shoqëruar rritjen e pagave me përmirësimin e produktivitetit dhe për të ruajtur konkurrueshmërinë në tregjet ndërkombëtare. Procesi pengsohet nga zhvillimet demografike: popullsia në moshë pune ka rënë me 18% që nga viti 2011, kryesisht për shkak të emigrimit të profileve të kualifikuara në fusha si teknologjia, inxhinieria dhe shkencat e aplikuara. Kjo kufizon përthithjen e teknologjive të reja. Papunësia te të rinjtë mbetet e lartë.