Partia Socialiste e Serbisë (SPS) mbeti jashtë parlamentit pas zgjedhjeve të 25 tetorit, pasi mori 2,16 për qind të votave, nën pragun zgjedhor prej tre për qind. Sipas rezultateve jozyrtare, partia fitoi pak më shumë se 90 mijë vota. Ky është rezultati i saj më i dobët që nga themelimi në vitin 1990.
SPS-në e themeloi ish-presidenti serb Sllobodan Millosheviq. Gjatë 20 vjetëve të fundit, partia është udhëhequr nga Ivica Daçiqi, ministër i Punëve të Brendshme në largim. Që nga ardhja në pushtet e Partisë Përparimtare Serbe (SNS) në vitin 2012, socialistët kanë qenë partnerë të saj në koalicionin qeverisës. SPS-ja i mbijetoi edhe periudhës pas ndryshimeve të 5 tetorit 2000, kur u rrëzua regjimi i Millosheviqit.
Gara zgjedhore dhe reagimet
Në zgjedhje morën pjesë 18 lista, por gara u përqendrua te “Serbia e Bashkuar”, e udhëhequr nga SNS-ja, dhe lista e krijuar nga protestat kundër qeverisë dhe bllokadat studentore. Protestat nisën pas vdekjes së 16 personave nga shembja e një strehe në hyrje të stacionit hekurudhor, më 1 nëntor 2024. Pjesëmarrja ishte 68 për qind, niveli më i lartë që nga zgjedhjet federale dhe presidenciale të shtatorit 2000. Lista Studentore fitoi 2,2 milionë vota, ndërsa SNS-ja shënoi humbjen e saj të parë zgjedhore që nga ardhja në pushtet.
Politologu Dushko Radosavleviq tha për Radio Evropa e Lirë se socialistët nuk e kuptuan momentin historik në të cilin ndodhet Serbia. Ai tha se partia mbeti e lidhur me politikat e viteve ’90. Daçiqi deklaroi se nuk ishte i kënaqur me rezultatin dhe ia atribuoi atë “atmosferës së referendumit”. Në shtabin zgjedhor të SPS-së në Beograd, ai tha se partia nuk arriti të siguronte rezultatin e dëshiruar dhe e cilësoi humbjen si “një betejë të humbur”, duke shtuar se do të vazhdonte të luftonte për Serbinë.
Rënia e mbështetjes dhe largimet
Mbështetja për SPS-në ka rënë në zgjedhjet e fundit. Në vitin 2012, partia mori afro 570 mijë vota; në vitin 2014, pak më shumë se 480 mijë; ndërsa në vitin 2023, rreth 250 mijë. Ky është rezultati më i dobët i saj që nga fillimi i koalicionit me Përparimtarët.
Para zgjedhjeve, SPS-ja humbi disa funksionarë të lartë dhe një pjesë të anëtarëve të rinj. Branko Ruzhiq, deri vonë nënkryetar i partisë, u përjashtua njëzëri në fund të gushtit. SPS-ja tha se ai kishte shkelur vazhdimisht statutin e partisë dhe nuk kishte zbatuar vendimet e organeve të saj.