Sistan-Baluçistani, provincë në juglindje të Iranit, përgjatë kufirit me Afganistanin dhe Pakistanin, është përfshirë nga një valë dhune gjatë javëve të fundit. Grupet e armatosura dhe forcat iraniane të sigurisë janë përleshur pothuajse çdo ditë në provincë, ku prej dekadash zhvillohet një kryengritje e armatosur me intensitet të ulët. Aty jeton pakica etnike baluçe. Ekspertët thonë se grupet separatiste dhe militantët islamistë po bashkërendojnë gjithnjë e më shumë përpjekjet kundër shtetit iranian.
Sulmet e armatosura shtojnë presionin e sigurisë ndaj Iranit, i cili mbetet në luftë me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin dhe po përgatitet për mundësinë e rifillimit të operacioneve të mëdha luftarake amerikane. Hamidreza Azizi, analist i lartë për Iranin në Grupin Ndërkombëtar të Krizave, me seli në Bruksel, tha se sulmet e ripërtërira po ndodhin ndërsa Republika Islamike përballet me presion të pashembullt ushtarak dhe ekonomik. Sipas tij, Teherani shqetësohet se aktivitetet e armatosura lokale mund të bëhen pjesë e një sfide më të gjerë të sigurisë.
Varg sulmesh
Grupet e armatosura baluçe kanë marrë përgjegjësinë për sulme, shpërthime bombash në rrugë dhe të shtëna me armë zjarri që kanë shënjestruar Trupat e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), forcën paramilitare Basixh dhe policinë lokale.
Më 14 tetor, një polic dhe një komandant lokal i Basixhit u vranë në sulme të ndara në Mehrestan, raportuan mediat iraniane. Një ditë më parë, IRGC-ja njoftoi se një anëtar i saj ishte vrarë pasi një përpjekje për marrjen e pengjeve shkaktoi përleshje në Zahedan, kryeqytetin e provincës. Po ashtu, më 13 tetor, në Taftan pati shkëmbim zjarri mes personave të armatosur dhe IRGC-së.
Autoritetet kanë shtuar operacionet e sigurisë, përfshirë bastisjet parandaluese ndaj celulave të dyshuara kryengritëse. Më 11 tetor, Irani ekzekutoi Omar Dorostaranin, militant baluç të dënuar për rebelim të armatosur, anëtarësi në një grup terrorist dhe bashkëpunim në kryengritje të armatosur.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmaeil Baqaei, tha më 12 tetor se grupet terroriste që veprojnë në zonë po zbatonin plane të hartuara nga Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara për të destabilizuar kufijtë e Iranit. Azizi tha se zyrtarët iranianë druhen se kundërshtarët mund të shfrytëzojnë pakënaqësitë etnike dhe politike për të hapur fronte të reja brenda vendit. Sipas tij, Teherani synon të pengojë që një problem i kahershëm sigurie të kthehet në dobësi më serioze në rast të një lufte të re.
Sistan-Baluçistani është provinca e dytë më e madhe e Iranit, me sipërfaqe afërsisht sa ajo e Sirisë. Ajo kufizohet me Afganistanin, që drejtohet nga talebanët, dhe me provincën Baluçistan të Pakistanit, ku po ashtu zhvillohet prej dekadash një kryengritje e armatosur. Në provincë ndodhet Çabahari, porti i vetëm i Iranit me dalje të drejtpërdrejtë në oqeanin e hapur, që i mundëson vendit të anashkalojë Ngushticën e Hormuzit.
Bashkimi i militantëve
Në dhjetor të vitit 2025, katër grupe të veçanta të armatosura baluçe u bashkuan nën Frontin Popullor Mobarizoun, duke sinjalizuar bashkërendim më të ngushtë mes fraksioneve militante. Sipas Bota Sot, koalicioni përfshin edhe Jaish al-Adl, grup militant separatist.