Ministri i Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Blendi Gonxhja, prezantoi më 5 nëntor në Komisionin Parlamentar për Kulturën, Turizmin dhe Diasporën projektbuxhetin për vitin 2027. Ai parashikon 7,65 miliardë lekë për turizmin, kulturën, sportin dhe rininë, ose 3,5% më shumë se në vitin 2026. Për investime publike janë parashikuar 2,74 miliardë lekë.
Programi “Trashëgimia Kulturore dhe Muzetë” do të financohet me 2,08 miliardë lekë, 80% më shumë se një vit më parë. Sipas Gonxhes, fondi i investimeve me financim të brendshëm dhe të huaj arrin në 1,11 miliardë lekë, ose 53% të fondit të programit, dhe është katërfishuar.
Një nga projektet kryesore është transformimi i Muzeut Historik Kombëtar, me restaurimin dhe rikonstruksionin e godinës dhe rikonceptimin e linjës muzeore. Projekti do të mbështetet me asistencë teknike nga Banka Evropiane e Investimeve. Punime do të vijojnë në Kalanë e Gjirokastrës, Kalanë dhe kullat hyrëse të Beratit, Amfiteatrin Romak të Durrësit dhe Kalanë e Krujës. Restaurime janë parashikuar edhe në monumente të kultit, përfshirë Manastirin e Dervicianit, Kishën e Shën Mërisë në Zvërnec dhe Xhaminë e Vokopolës.
Projektbuxheti parashikon një skemë bashkëfinancimi për restaurimin e banesave private monument kulture që rrezikojnë degradimin. Shteti do të mbulojë shpenzimet që lidhen drejtpërdrejt me mbrojtjen e vlerave kulturore, ndërsa pronarët do të paguajnë pjesën tjetër të kostos. Synimi është ndërhyrja në rreth 30 banesa në Gjirokastër, Berat dhe Shkodër.
Për programin “Arti dhe Kultura” janë parashikuar 3,37 miliardë lekë, prej të cilave rreth 1,5 miliardë lekë për investime. Fondi për projektet artistike do të jetë 495,9 milionë lekë, 21,7% më shumë se në vitin 2026. Investimet përfshijnë përfundimin e punimeve në Galerinë Kombëtare të Arteve dhe Qendrën Kombëtare Kulturore për Fëmijë e Teatrin e Kukullave.
Gonxhja tha se në vitin 2027 do të përmirësohet trajtimi financiar i 93 restauratorëve dhe do të shtohen 70 pozicione në institucionet e artit dhe trashëgimisë. Gjatë periudhës 2026–2027, kapacitetet njerëzore në sektorin e kulturës pritet të rriten me 106 punonjës, ose rreth 9%.
Sipas ministrit, sitet kulturore u vizituan nga rreth 325 mijë persona në vitin 2013 dhe nga mbi 1,5 milionë në vitin 2025. Në nëntë muajt e parë të vitit 2026 u regjistruan mbi 1,32 milionë vizitorë dhe më shumë se 528 milionë lekë të ardhura. Gjatë periudhës 2024–2026, listës së trashëgimisë së mbrojtur iu shtuan 15 qendra historike, ansamble urbane dhe zona arkeologjike.