HRANA, grupi i të drejtave të njeriut me seli në SHBA, raporton se numri i viktimave nga protestat në Iran ka arritur në 2571, përfshirë 2403 protestues, 147 figura të lidhura me qeverinë, 12 persona nën moshën 18 vjeç dhe 9 civilë jashtë protestave. Një zyrtar iranian deklaroi se rreth 2000 persona kanë humbur jetën. Një burim tjetër përmend 12 mijë viktima, por shumica e raportimeve mbështesin shifrën e HRANA-s.
Protestat, të nisura nga rënia e monedhës rial dhe kostoja e lartë e jetesës, janë përhapur në rreth 180 qytete dhe 31 provinca. Ato u shndërruan në sfida politike të hapura kundër regjimit, duke u cilësuar si provë më e rëndë që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979. Autoritetet iu përgjigjën me forcë të enjten e kaluar, shoqëruar me ndërprerje pothuajse të plotë të internetit dhe telekomunikacionit.
Ekzekutimi i pritshëm
Një protestues 26-vjeçar, Erfan Soltani nga Fardisi pranë Teheranit, pritet të ekzekutohet në burgun Qezel Hesar për pjesëmarrje në protesta në Karaj. Organizata norvegjeze Hengaw dhe familja konfirmojnë dënimin e dhënë në proces të shpejtë. Ky do të ishte ekzekutimi i parë pas shpërthimit të trazirave.
Reagimi i Trump
Presidenti amerikan Donald Trump u bëri thirrje iranianëve të vazhdojnë protestat, të regjistrojnë emrat e përgjegjësve dhe premtoi se "ndihma është në rrugë". Ai anuloi takimet me zyrtarët iranianë dhe shpalli tarifa 25% për vendet që tregtojnë me Iranin. Në intervistë për CBS News, paralajmëroi "masa shumë të forta" nëse kryhet ekzekutimi, duke iu referuar operacioneve të mëparshme të SHBA-së. Kina dhe Rusia reaguan me paralajmërime kundër ndërhyrjes.
Përditësime
Erfan Soltani pritet të ekzekutohet të mërkurën ose nesër, sipas familjes dhe Hengaw.
Donald Trump deklaroi: "Nëse i varin, do të shihni disa gjëra…" dhe "Qëllimi përfundimtar është të fitojmë", ndërsa postoi në Truth Social: "Ndihma është duke ardhur".
Ministri iranian i Mbrojtjes Aziz Nafizardeh paralajmëroi se Irani do të sulmojë bazat amerikane në rajon nëse SHBA ndërhyn.
- HRANA raporton 18,400 arrestime.
- Volker Türk, shefi i të drejtave të njeriut në OKB, bëri thirrje për ndalim të menjëhershëm të dhunës.
- Benjamin Netanyahu diskutoi me Marco Rubio në telefon për ndërhyrje të mundshme.
Donald Trump foli në Michigan, duke inkurajuar iranianët të vazhdojnë protestat dhe të marrin kontrollin e institucioneve. Citatë: "Për të gjithë patriotët iranianë, vazhdoni të protestoni. Ne jemi me ju".
Trump sqaroi se 'ndihma' nënkupton mbështetje ekonomike dhe diplomatike për popullin iranian, jo qeverinë.
Reuters raporton:
- Regjimi iranian mbetet i bashkuar, pa përçarje brendëtare.
- Zyrtar i Shtëpisë së Bardhë: "Të gjitha opsionet janë në tryezë".
- Vali Nasr thekson nevojën për ndarje shtetërore.
Iran ka rreth 1 milion anëtarë në Garda Revolucionare dhe Basij për sigurinë interne.
CBS News raporton 12,000–20,000 viktima në protestat iraniane, bazuar në burime të brendshme.
HRANA dokumenton mijëra lëndime serioze gjatë protestave.
Donald Trump deklaroi: "Nuk kam dëgjuar për varjet deri tani."
Iran Human Rights (Norvegji) konfirmoi të paktën 734 vdekje të protestuesve në protesta.
- BBC Persian raporton detaje të reja për Soltani: dënim brenda 2 ditësh, motrat (njëra avokate) përpiqen të ndërhyjnë, pa kontakt me familjen, autoritetet premtojnë takim të fundit.
- Awyar Shekhi, përfaqësues i Hengaw, citon BBC: qeveria kontrollon popullsinë për të parandaluar protesta.
- Autoritetet iraniane akuzojnë SHBA dhe Izraelin për nxitje dhe 'operativë terroristë' me udhëzime të huaja.
Donald Trump deklaroi se vrasjet dhe ekzekutimet në Iran kanë ndaluar, sipas autoriteteve iraniane.
Ai tha se nuk ka plane për ekzekutimin e Erfan Soltanit dhe se do të mërzitej shumë nëse ndodhte.
Erfan Soltani u arrestua më 8 janar dhe u dënua me vdekje në një gjyq të shpejtë pa avokat.
Donald Trump këshilloi aleatët e SHBA-së të largohen nga Irani: "Mendoj se duhet të largohen, nuk është ide e keqe".
Trump komentoi numrin e viktimave: "Dëgjoj pesë numra të ndryshëm... situata do të sqarohet brenda 24 orëve të ardhshme".
Citate të reja nga Trump:
- "Bëjeni Iranin sërish të madh... erdhën këta ‘monstra’".
- Thirrje e zgjeruar ndaj patriotëve iranianë.
SHBA dhe UK kanë nisur reduktimin e personelit në bazën Al Udeid në Katar, si masë parandaluese, sipas CBS News.
Zhvillime të tjera:
- Irani ka mbyllur hapësirën ajrore për 5 orë; linjat ajrore po deviojnë fluturimet.
- Ministria e Jashtme britanike ka mbyllur përkohësisht ambasadën në Teheran; funksionon nga distanca.
- Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi deklaroi: "varja është jashtë çdo diskutimi" dhe "nuk do të ketë ekzekutime sot apo nesër".
- Trump u informua nga "burime shumë të rëndësishme nga ana tjetër" se vrasjet po ndalen dhe nuk ka plane për ekzekutime.
IRIB dhe Qendra Mediale e Sistemit të Drejtësisë iraniane mohuan dënimin me vdekje të Erfan Soltani, duke e quajtur 'lajme të fabrikuara'.
HRANA raporton 2.435 vrasje të konfirmuara të protestuesve, përfshirë 13 fëmijë, dhe 882 raste nën hetim.
Zhvillime të tjera:
- Baza Al-Udeid strehon rreth 10 mijë persona; Misioni amerikan në Arabia Saudite këshillon vigjilencë dhe kufizim lëvizjesh.
- Italia dhe Polonia kërkojnë largimin e qytetarëve nga Irani; Gjermania udhëzon shmangien e hapësirës ajrore iraniane.
HRANA verifikoi 3.090 viktima në protestat iraniane, prej të cilëve 2.885 protestues.
- Aktiviteti në internet tregoi rritje të lehtë pas bllokadës tetëditore.
- Represioni i autoriteteve frenoi përkohësisht protestat.
- Mediat shtetërore iraniane raportuan arrestime të reja.
- Trump deklaroi anulimin e çdo veprimi masiv nga udhëheqësit iranianë.
Donald Trump postoi më 28 janar në rrjete sociale se Irani duhet të arrijë marrëveshje bërthamore ose të përballet me sulm më të keq se Operacioni Çekani i Mesnatës.
- Grupi i aeroplanmbajtësit USS Abraham Lincoln u dislokua në Lindjen e Mesme më 27 janar.
- Zëvendësministri i Jashtëm iranian Abbas Araqchi deklaroi më 28 janar se negociatat nuk zhvillohen nën kërcënime dhe pa kontakt me Steve Witkoff.
Protesta masive studentore shpërthyen në Universitetin Sharif të Teheranit dhe Mashhadit, të parat në këtë shkallë pas shtypjes së muajit të kaluar.
- HRANA raporton 6.159 viktima të konfirmuara (5.804 protestues, 92 fëmijë) dhe po heton 17.000 të tjera (deri në fund të janarit).
- Autoritetet iraniane raportojnë mbi 3.100 viktima, shumica forca sigurie ose kalimtarë.
- SHBA dhe Irani arritën përparim në takimin në Zvicër të martën për kufizimin e programit bërthamor.
- Trump po shqyrton sulm ushtarak të kufizuar; vendim brenda 10 ditësh.