Protestat masive që përfshinë Shqipërinë gjatë vitit 2026 janë objekt i një raporti të hartuar nga Këshilli Këshillimor i Sigurisë në Jashtë (OSAC), një strukturë që operon nën kujdesin e Departamentit Amerikan të Shtetit. Sipas dokumentit, kjo lëvizje qytetare zgjati gjithsej 59 ditë dhe kaloi nëpër disa faza zhvillimi.
Sipas gjetjeve të raportit, zanafilla e këtyre tubimeve ishte një kauzë lokale mjedisore, e fokusuar te kundërshtimi i një projekti për ndërtimin e një resorti luksoz në ishullin e Sazanit. Megjithatë, situata ndryshoi kur autoritetet policore ndërhynë për të shpërndarë protestuesit. Ky veprim u pasua nga një mobilizim më i gjerë, ku mijëra qytetarë dolën në rrugët e qyteteve kryesore të vendit.
Raporti vë në dukje se lëvizja tejkaloi kërkesat fillestare mjedisore, duke u shndërruar në një reagim ndaj qeverisë. Protestuesit artikuluan shqetësime lidhur me korrupsionin institucional dhe funksionimin e institucioneve publike në vend. Analiza e OSAC, e cila shërben si burim informimi për qytetarët dhe bizneset amerikane që operojnë jashtë vendit, konstaton gjithashtu se disa nga këto tubime u shoqëruan me incidente dhune.
OSAC, përmes këtij raporti, përshkruan evolucionin e protestave nga demonstrata lokale në një lëvizje më të gjerë politike dhe shoqërore, duke theksuar se si reagimi ndaj ndërhyrjeve policore ndikoi në radikalizimin e kërkesave të qytetarëve.