Një vlerësim i publikuar në revistën shkencore The Lancet identifikon 17 kërcënime që mund të rrezikojnë shëndetin dhe mbijetesën e njerëzimit deri në vitin 2100. Sipas raportit, përdorimi keqdashës i inteligjencës artificiale dhe një konflikt bërthamor mund të kenë pasoja deri në zhdukjen e njerëzimit. Këto paraqiten si skenarë të mundshëm, jo si parashikim se zhdukja do të ndodhë.
Vlerësimi u hartua nga Komisioni i The Lancet për kërcënimet globale ndaj shëndetit në shekullin XXI. Burimet japin shifra të ndryshme për përbërjen e grupit: Balkan Web dhe Euronews Albania përmendin 37 shkencëtarë ose ekspertë, ndërsa Telegrafi dhe TV Klan raportojnë 35 ekspertë. Studiuesit shqyrtuan qindra rreziqe të mundshme dhe u mbështetën në të dhëna që përfshijnë 204 vende dhe territore. Sipas Euronews Albania, analiza mbulon periudhën 2025–2100 dhe përdor treguesin DALY, i cili mat humbjen e viteve të shëndetshme të jetës për shkak të sëmundjeve, paaftësisë ose vdekjes së parakohshme.
Përveç dy kërcënimeve që mund të rrezikojnë mbijetesën e njerëzimit, raporti rendit 15 rreziqe të tjera për shëndetin. Ndër to janë ndryshimet klimatike, ndotja e ajrit, pandemitë, rezistenca antimikrobike, duhanpirja, përdorimi i lartë i alkoolit, obeziteti dhe problemet e shëndetit mendor. Burimet përmendin gjithashtu kequshqyerjen e fëmijëve, konfliktin konvencional, pabarazinë e të ardhurave, arritjet e ulëta arsimore dhe plakjen e pashëndetshme.
Raporti thekson se kërcënimet mund të ndërveprojnë dhe të përforcojnë pasojat e njëri-tjetrit. Balkan Web përshkruan ndikimet e valëve të të nxehtit, përmbytjeve dhe përhapjes së insekteve bartëse të sëmundjeve, si dhe lidhjen mes shpyllëzimit, kontakteve me kafshët e egra dhe shfaqjes së sëmundjeve infektive. Euronews Albania vëren se një konflikt bërthamor mund të ndërpresë prodhimin ushqimor dhe të rrisë rrezikun e urisë globale, ndërsa inteligjenca artificiale mund të lehtësojë zhvillimin ose përdorimin e armëve biologjike.
Sipas Balkan Web, nëse nuk merren masa, kërcënimet mund të shkaktojnë humbjen e deri në një miliard vitesh jetë të shëndetshme deri në vitin 2100. Ekspertët bëjnë thirrje për bashkëpunim ndërkombëtar, gatishmëri për kriza, investime në kërkime dhe teknologji, si dhe monitorim të vazhdueshëm të rreziqeve. Bashkëkryetari i komisionit Christopher JL Murray, drejtor i Institutit për Metrikat dhe Vlerësimin e Shëndetit në Universitetin e Uashingtonit, tha se njerëzimi ka ende mundësi të veprojë dhe se vonesat mund të rrisin kostot e ardhshme. Sipas Telegrafit dhe TV Klan, gjetjet do të ndahen në Samitin Botëror të Shëndetit në Berlin.