Më 28 janar 2026, në 90-vjetorin e lindjes së shkrimtarit Ismail Kadare, akademiku dhe shkrimtari Rexhep Qosja ka publikuar një postim në Facebook, ku e përkujton atë si krijues të jashtëzakonshëm që u nda nga jeta në 2024.
Qosja e cilëson Kadare**n si një nga emrat më përfaqësues të letërsisë shqipe, shkrimtarin që futi përvojën historike, mitike dhe etike të shqiptarëve në letërsinë evropiane dhe botërore. Me romanet, esetë, poezinë dhe publicistikën e tij, ai i dha gjuhës shqipe një përmasë universale dhe kulturës shqiptare një zë të dallueshëm, të dëgjuar dhe të respektuar.
Qosja dhe Kadare u njohën qysh në vitet shtatëdhjetë. Ata ishin miq, bashkëbisedues, lexues dhe kritikë reciprokë, duke shkruar për veprën e njëri-tjetrit dhe duke ndarë vlerësime të ndërsjella. Secili në anën e vet të kufirit që i ndante, ata u përballën me fate të ndryshme, të rënda dhe shpeshherë të padrejta, për shkak të rrethanave historike, politike dhe shoqërore.
Qosja reflekton se edhe vetë mbush 90 vjeç këtë vit dhe shpreh keqardhje që nuk patën mundësi ta festonin së bashku këtë moshë, por nënvizon se dialogu i tyre vazhdon përmes veprave.
Ai mbron kërkimin e azilit politik të Kadares në Francë më 1990, duke thënë se ky akt u keqkuptua nga shumëkush. Sipas Qosjes, nuk ishte arratisje nga atdheu, por refuzim i sistemit që i vuri kufij të padukshëm mendimit të lirë. Kadare nuk iku për të shpëtuar veten, por për të shpëtuar veprën dhe lirinë e saj; azili ishte akt intelektual dhe etik.
Në përfundim, Qosja thekson se sot Kadare nuk ka nevojë për lavde të rastit, por për lexim, rilexim dhe kuptim.
Përditësime
Rexhep Qosja sqaroi se polemikat me Ismail Kadare ishin intelektuale mbi identitetin shqiptar dhe jo personale. Ai nuk mori pjesë në ceremoninë zyrtare në Ministrinë e Jashtme, por dërgoi një letër përkujtimore.
Ministria e Jashtme hapi një ekspozitë me botime nga biblioteka e Ismail Kadaresë, letërkëmbime dhe objekte autentike.
Rexhep Qosja pranoi se polemikat intelektuale lanë shenjë në marrëdhënien e tij personale dhe shprehu keqardhje.
Agron Gjekmarkaj komentoi mungesën e nderimeve në Shqipëri dhe premtimin e pambajtur të Edi Ramës.
Rexhep Qosja i dërgoi letër të hapur drejtuar ministres Elisa Spiropali për eventin në Ministrinë e Jashtme, duke i adresuar edhe Helena, Gresa dhe Besiana.
Në letër shkruan: "Të kujtoj me mall e nderim, miku im, Ismail Kadare. Gjithmonësia jote në shpirtin dhe në mendjen time është gjithmonësi, përjetësi, amshim."
Në Shqipëri nuk ka rrugë, shkolla apo institucione me emrin e Ismail Kadaresë.
Kryeministri Edi Rama nuk e ka mbajtur premtimin për një hapësirë përkujtimore.
Ndërkaq, Franca ka vendosur një pllakë përkujtimore në Paris.
Presidenti Emmanuel Macron ka lëshuar një komunikatë solemne pas vdekjes së tij, si dhe agjencitë ndërkombëtare.
Krijimtaria e Kadaresë është përkthyer në 48 gjuhë.