Pushtimi i Ukrainës nga Rusia në shkurt të vitit 2022 ka ndikuar në rikonfigurimin e politikave të mbrojtjes në kontinentin evropian. Si pasojë, shumë shtete kanë rritur buxhetet ushtarake dhe po zhvillojnë modele të reja për forcimin e sigurisë kombëtare.
Në Kroaci, rikthimi i shërbimit të detyrueshëm ushtarak në mars të vitit 2026 përfshin një periudhë trajnimi dy-mujore. Kostot për këtë proces kapin vlerën e 20 milionë eurove në vit. Rekrutët në këtë shtet përfitojnë një pagë prej 1.100 eurosh në muaj, stazh pune, si dhe mbulesë për ushqimin dhe transportin. Për personat që refuzojnë shërbimin ushtarak, shteti ofron shërbimin civil, i cili zgjat dyfishin e kohës dhe kompensohet me një pagesë më të ulët.
Analisti ushtarak, Dean Xhebiq, vë në dukje se ky tranzicion përbën një sfidë të thellë sociologjike dhe kulturore për brezin e ri. Sipas tij, shërbimi ushtarak sjell militarizimin e shoqërisë, duke i larguar të rinjtë nga përditshmëria e tyre drejt disiplinës në kazermë, gjë që vërehet edhe përmes komenteve të të rinjve në rrjetet sociale për vështirësitë e përshtatjes.
Përditësime
Sipas Radio Evropa e Lirë, analisti ushtarak Dean Xhebiq vlerëson se integrimi i brezit Z në shërbimin ushtarak po përballet me sfida dixhitale. Ndërprerja e aksesit në platforma si TikTok, PlayStation dhe rrjete sociale gjatë shërbimit ndikon në përshtatjen psikologjike të rekrutëve. Njëkohësisht, autoritetet kanë konfirmuar se shërbimi civil ofron kompensim më të ulët financiar krahasuar me atë ushtarak, duke saktësuar qasjen e re të shtetit mbi politikën e mobilizimit.
Në kuadër të përpjekjeve për forcimin e kapaciteteve mbrojtëse në Ballkan, dy zhvillime kryesore po spikasin:
- Kosova po ndërmerr hapa për adoptimin e modelit finlandez të mbrojtjes gjithëpërfshirëse, që përfshin të gjithë sektorët e shoqërisë në sigurinë kombëtare.
- Bosnje dhe Hercegovina po vlerëson krijimin e një force rezerviste ushtarake për të mbështetur operacionet e ushtrisë profesionale.
Këto nisma pasqyrojnë prirjen e vendeve rajonale për modernizimin e mbrojtjes përballë sfidave të sigurisë në Evropë.
Qeveria e Serbisë ka konfirmuar zyrtarisht se shërbimi i detyrueshëm ushtarak do të zgjasë 75 ditë, duke i dhënë fund spekulimeve mbi afatet. Analisti ushtarak Dean Xhebiq vlerëson se për rekrutët e rinj, sfida kryesore nuk është vetëm disiplina fizike, por shkëputja e menjëhershme nga teknologjia dhe rrjetet sociale si TikTok. Sipas Xhebiq, kjo mungesë e ndërveprimit digjital po ndikon në psikologjinë e të rinjve gjatë fazës së adaptimit në kazermë.