I dërguari i posaçëm i Bashkimit Evropian për dialogun Kosovë-Serbi, Peter Sorensen, ka zhvilluar një takim të paparalajmëruar me kryeministrin në detyrë të Kosovës, Albin Kurti, në Prishtinë. Tema qendrore e bisedimeve ishte kërkesa e rreth 130 gjyqtarëve dhe prokurorëve serbë për t'u rikthyer në detyrë, pas dorëheqjeve kolektive të ndodhura në vitin 2022.
Dorëheqjet e vitit 2022 ndodhën në katër komunat me shumicë serbe në veri: Mitrovicë e Veriut, Leposaviq, Zveçan dhe Zubin Potok. Ky veprim ishte pjesë e një largimi më të gjerë nga institucionet e Kosovës, si pasojë e kundërshtimit të vendimit të qeverisë për targat e automjeteve.
Pozicionet e palëve
Gjatë takimit, Albin Kurti riafirmoi qëndrimin se rikthimi i tyre nuk mund të jetë automatik. Ai deklaroi se institucionet mbeten të hapura për përfshirjen e serbëve në sistemin e drejtësisë, por theksoi se vendet vakante duhet të plotësohen përmes konkurseve të reja, duke respektuar Kushtetutën dhe ligjet e Kosovës. Sipas Kurtit, dorëheqjet kishin si qëllim dëmtimin e përbërjes shumetnike të sistemit demokratik të vendit.
Nga ana tjetër, Bashkimi Evropian ka kërkuar që kjo çështje të trajtohet në kuadër të dialogut mes Kosovës dhe Serbisë. Ndërkombëtarët kanë shprehur gjithashtu shqetësime lidhur me thirrjet e ekzekutivit për vendimmarrje nga institucionet e pavarura.
Bllokimi institucional
Procesi për statusin e dorëheqjeve ka shfaqur vështirësi të mëdha:
- Këshilli Prokurorial ka pranuar dorëheqjet, vendim ky i dekretuar nga ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu.
- Këshilli Gjyqësor i Kosovës (KGJK) ende nuk ka marrë një vendim përfundimtar, pasi mbledhja e fundit dështoi për shkak të mungesës së kuorumit.
Albulena Haxhiu u ka bërë thirrje anëtarëve të KGJK-së që të kërkojnë lirimin nga detyra të gjyqtarëve që kanë dorëhequr, pavarësisht kritikave se ky veprim përbën ndërhyrje në pavarësinë e sistemit gjyqësor.
Përditësime
Institucionet e Kosovës kanë konfirmuar shifrat zyrtare të largimeve nga sistemi i drejtësisë gjatë vitit 2022: nga KGJK u larguan 144 persona, përfshirë 25 gjyqtarë, ndërsa nga KPK u larguan 33 persona, përfshirë 10 prokurorë. Në takimin me përfaqësuesit ndërkombëtarë, Kryeministri Albin Kurti theksoi se rikthimi i personelit serb në detyrë nuk është çështje politike, por kërkon trajtim ligjor dhe kushtetues. Qeveria rikujtoi se kishte kërkuar zyrtarisht që personeli serb të mos braktiste detyrën, duke nënvizuar se integrimi i tyre ishte bazuar në marrëveshjet e Brukselit të viteve 2013 dhe 2015.
Kryeministri Albin Kurti ka akuzuar përfaqësuesit ndërkombëtarë për ushtrim presioni ndaj Këshillit Gjyqësor të Kosovës (KGJK) dhe Këshillit Prokurorial të Kosovës (KPK) për të rikthyer gjyqtarët dhe prokurorët serbë në sistemin e drejtësisë. Në kontekstin e takimit me përfaqësuesen e BE-së, Genoveva Ruiz Calavera (ose delegacionin përkatës), Kurti e ndërlidhi këtë kërkesë me largimin kolektiv të 550 policëve serbë në nëntor të vitit 2022, duke i cilësuar këto si veprime të koordinuara nga Beogradi. Ai deklaroi se qeveria nuk do të kërkojë kthimin e personelit që dha dorëheqjen dhe se institucionet e Kosovës nuk kanë obligim për riintegrimin e tyre.