Tensionet e reja gjeopolitike në Lindjen e Mesme kanë ndryshuar pritshmëritë për ekonominë globale dhe tregjet financiare. Çmimet e naftës dhe produkteve energjetike u rritën fuqishëm në mars, duke krijuar rrezik për një valë të re inflacioni. Komisioneri i Bashkimit Europian për Energjinë u shpreh se kriza do të jetë afatgjatë dhe çmimet do të qëndrojnë të larta.
Rritja e çmimeve të energjisë po përçillet në zinxhirin e prodhimit, duke ushtruar presion mbi kostot dhe çmimet e mallrave e shërbimeve. Kjo situatë parashikohet të shoqërohet me rritje të normave të interesit nga bankat qendrore. Në Shqipëri, norma bazë e interesit e Bankës së Shqipërisë është 2.5%, ende në territor stimulues krahasuar me nivelin neutral rreth 3.5-3.75%.
Krahasimi me krizën e 2022-ës
Në vitin 2022, shpërthimi i konfliktit në Ukrainë solli rritje të menjëhershme të inflacionit. Në Shqipëri, ai kaloi nga 3.9% në 5.7% në mars dhe arriti pikun 8.3% në tetor. Banka e Shqipërisë reagoi duke e rritur normën bazë nga 0.5% në 3.25% deri në nëntor 2023. Yield-et e bonove 12-mujore u ngritën nga 1.62% në 5.83% mes marsit dhe nëntorit 2022.
Aktualisht, inflacioni në Shqipëri është relativisht i ulët, me 2.2% në tremujorin e fundit të 2025-ës dhe 2.4% në fillim të 2026-ës, pranë objektivit 3%. Banka e Shqipërisë ka paralajmëruar se zhvillimet në Lindjen e Mesme mund të krijojnë goditje negative, duke rritur inflacionin dhe frenuar rritjen ekonomike.
Rritja e normave të interesit do të ndikojë yield-et e titujve të borxhit qeveritar, duke rritur koston e huamarrjes për qeverinë, bizneset dhe individët. Kjo mund të ndryshojë ciklin e tregut financiar, i karakterizuar kohët e fundit nga rritje e kreditimit dhe kursimeve.