Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, deklaroi se aleanca pret nga autoritetet serbe përcaktimin e përgjegjësisë për dy ngjarje në Kosovë: sulmin në Banjskë të Zveçanit më shtator 2023 dhe sulmet ndaj ushtarëve të KFOR-it gjatë tensioneve në pranverën e atij viti. Këto deklarata u bënë gjatë adresimit në Komitetin për Punë të Jashtme të Parlamentit Evropian (AFET), më 26 janar 2026.
Rutte theksoi marrëdhënien personale me presidentin serb Aleksandar Vuçiq, duke thënë: “Kam një marrëdhënie personale me presidentin Aleksandar Vuçiq. Njohim njëri-tjetrin prej shumë vitesh. Por, natyrisht, presim nga ai që të përcaktojë përgjegjësinë për atë që ndodhi disa vite më parë, dhe kjo për dy çështje. Për të dyja ka premtuar përcaktimin e plotë të përgjegjësisë”.
Detajet e incidenteve
Sulmi në Banjskë ndodhi kur një grup serbësh të armatosur sulmuan Policinë e Kosovës, duke vrarë një rreshter. Në përleshjet e ndjekura u vranë tre sulmues serbë. Politikani dhe biznesmeni kosovar Milan Radoiçiq mori përgjegjësinë për sulmin dhe ndodhet në Serbi, ku nuk është ndjekur penalisht deri tani.
Ky incident u parapri nga protesta në veri të Kosovës më maj 2023, ku më shumë se 90 pjesëtarë të KFOR-it pësuan lëndime, disa të rënda, pas përleshjeve me protestues serbë në Zveçan. Protestat shpërthyen për shkak të kundërshtimit të serbëve lokalë ndaj hyrjes së kryetarëve të rinj shqiptarë në ndërtesat komunale në:
• Zveçan,
• Leposaviq,
• Zubin Potok.
Përkushtimi i NATO-s
Rutte konfirmoi mbështetjen e NATO-s për dialogun e ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian mes Kosovës dhe Serbisë për normalizimin e marrëdhënieve. Ai theksoi përkushtimin e aleancës ndaj sigurisë në Ballkanin Perëndimor, duke deklaruar se NATO nuk do të lejojë krijimin e një vakumi sigurie në Bosnje dhe Hercegovinë.
Përditësime
Diskutimi në AFET trajtoi marrëveshjen e arritur javën e kaluar midis Mark Rutte-s dhe presidentit amerikan Donald Trump. Kjo i mundëson Trump-it të heqë dorë nga kërcënimi për tarifa shtesë ndaj disa vendeve evropiane.
Mark Rutte deklaroi se Europa nuk mund ta mbrojë veten pa SHBA, duke theksuar nevojën reciproke.
Ai paralajmëroi për shpenzime të larta dhe armë bërthamore nëse Europa krijon ushtri të vetën.
Për sigurinë e Groenlandës dhe Arktikut ndaj Rusisë dhe Kinës, ai propozoi dy drejtime veprimi. Bisedimet vazhdojnë midis Danimarkës, Groenlandës dhe SHBA-së.