Serbia voton të dielën në zgjedhjet e parakohshme parlamentare, në një garë që Reuters e përshkruan si sfidën më të madhe ndaj sundimit të Aleksandar Vuçiçit në më shumë se një dekadë. Zgjedhjet, të shpallura nga Vuçiçi në shtator, vijnë pas gati dy vitesh demonstratash të udhëhequra nga studentët kundër korrupsionit dhe autoritarizmit në rritje.
Protestat u nxitën nga vdekja e 16 personave, pas shembjes së strehës së një stacioni treni në Novi Sad më 2024. Studentët kërkojnë llogaridhënie, transparencë dhe ndryshim të mënyrës së qeverisjes. Gazeta Dita vë në dukje se tragjedia ngriti pyetje për kontratat publike, investimet shtetërore dhe pavarësinë e institucioneve. Sipas të njëjtit burim, lëvizja bashkon qytetarë me bindje të ndryshme, por nuk ka një program të përbashkët të konsoliduar për të gjitha çështjet e qeverisjes.
Sipas Reuters, radhë të gjata u krijuan në qendrat e votimit në Beograd dhe Novi Sad para hapjes së tyre në orën 07:00. Votimi përfundon në orën 20:00, ndërsa treguesit e parë të rezultateve priten rreth dy orë më vonë. Serbia ka rreth 6 milionë banorë. Një fitore e studentëve do të shënonte një kthesë të thellë politike dhe mund të shërbente si model për lëvizje të tjera studentore në Evropë.
Në sondazhin e Ipsos, të publikuar të enjten, Partia Përparimtare Serbe (SNS) e Vuçiçit renditet me 47% të votave, kundrejt 40% për studentët. Sondazhe të tjera i nxjerrin studentët në avantazh. Lista e studentëve përfshin 250 kandidatë, mes tyre profesorë universiteti, aktorë dhe fermerë, dhe kryesohet nga kardiologu Ilija Srdanoviç. Reuters raporton se axhenda e tyre e brendshme synon të çrrënjosë korrupsionin dhe të përmirësojë arsimin.
Vuçiçi ka premtuar rritje të pensioneve dhe pagave në sektorin publik, investime në kujdesin shëndetësor dhe subvencione për çiftet e reja. Në politikën e jashtme, ai ka ruajtur lidhje me Kinën dhe Rusinë, ndërsa ka lënë të hapur mundësinë e anëtarësimit të Serbisë në Bashkimin Evropian. Mbështetësit e tij vlerësojnë modernizimin e vendit, përfshirë ndërtimin e autostradave, hekurudhave, shkollave dhe spitaleve.
Grupet për të drejtat e njeriut dhe aktivistët thonë se represioni është shtuar pas nisjes së protestave. Vuçiçi dhe SNS-ja i kanë hedhur poshtë akuzat për represion, korrupsion dhe përgjim të kundërshtarëve. Presidenti pretendon se studentët financohen nga agjentë të huaj në Kroaci dhe Mal të Zi; studentët e kanë hedhur poshtë këtë akuzë. Zyra e Vuçiçit dhe Ministria e Punëve të Brendshme nuk iu përgjigjën kërkesave për koment, sipas Reuters.