Presidenti serb Aleksandar Vuçiç njoftoi të hënën, më 30 mars 2026, se Serbia ka siguruar zgjatje tre mujore të kontratës për importin e gazit nga Rusia. Marrëveshja erdhi pas bisedës telefonike me presidentin rus Vladimir Putin, ku diskutuan marrëdhëniet dypalëshe, bashkëpunimin ekonomik dhe zhvillimet globale.
Sipas Vuçiçit, kontrata e re ruan kushtet aktuale të çmimit dhe vëllimit, duke lejuar importin e 6 milionë metra kub gaz në ditë me çmim midis 320 dhe 330 dollarëve për 1.000 metra kub. Çmimet indeksohen sipas referencave të naftës së papërpunuar. Ai e vlerësoi marrëveshjen si shumë të favorshme dhe falënderoi Putinin.
Kontrata e mëparshme afatshkurtër, e arritur në dhjetor, skadoi më 31 mars. Ndërmarrja shtetërore Srbijagas importon gaz nga Gazprom. Të dyja kompanitë zotërojnë depo gazi me kapacitet 450 milionë metra kub në Banatski Dvor, si dhe Serbia paguan për magazinim shtesë në Hungari. Gazprom Neft dhe Gazprom kontrollojnë shumicën e aksioneve në kompaninë serbe NIS.
Përpjekjet për diversifikim
Importet ruse mbulojnë deri në 90% të nevojave të Serbisë, megjithëse Beogradi kërkon të diversifikojë furnizimin nga Azerbajxhani dhe gaz natyror i lëngshëm nga terminalet në Greqi. Serbia, kandidate për anëtarësim në BE, iu bashkua iniciativës së përbashkët të blerjes së gazit të BE-së vitin e kaluar dhe synon të sigurojë rreth 20% të nevojave përmes saj.
Që nga pushtimi rus i Ukrainës, Serbia ka ulur varësinë nga gazi rus, por mbetet e lartë mbi 80%. Eksperti hungarez i energjisë Attila Holoda shpjegon se kjo kushtëzohet nga faktorë ekonomikë, si kushtet favorshme dhe infrastruktura ekzistuese, si dhe nga dimensione politike për ruajtjen e marrëdhënieve stabile me Moskën, duke balancuar rrugën drejt BE-së.
BE-ja planifikon ndalimin e plotë të importeve të naftës dhe gazit rus deri më 1 janar 2028, por masa nuk vlen për tranzitin drejt vendeve të treta. Më 20 mars, Serbia uli taksat e akcizës mbi naftën për të zbutur ndikimin e luftës me Iranin.
Përditësime
Kontrata e zgjeruar me Rusinë ofron Serbisë fleksibilitet për të marrë më shumë se 6 milionë m³ gaz/dit në periudha të ftohta ose emergjenca.
Çmimi për Serbinë është 320-330 USD/1000 m³, krahasuar me ~645 USD/1000 m³ në bursë – ndër më të ulëtit në Europë pas Bjellorusisë.
Serbia blen tashmë gaz nga Azerbajxhani përmes Bullgarisë.
Ndërtimi i gazsjellësit drejt Maqedonisë së Veriut pritet të nisë këtë vit.
Kremlini konfirmoi bisedën telefonike midis Vladimir Putin dhe Aleksandar Vučiç. Putin falënderoi Vučiçin për furnizimet me gaz. Gjatë diskutimit:
- Trajuan konfliktet në Ukrainë dhe Lindjen e Mesme.
- Përgatitën takimin e Komitetit Ndërqeveritar Ruso-Serb në prill.
- Vučiç vlerësoi situatën në Ballkan.
- Diskutuan sanksionet e SHBA-së ndaj NIS-it në 2025 dhe shitjen e aksioneve të Gazprom-it te një konsorcium hungarez-emiratas.
- Diskutuan ndërtimin e centralit bërthamor me Rosatom.
Serbia ka zgjatur për tre muaj kontratën e gazit me Rusinë, mes krizës globale të energjisë. Kjo krizë u shkaktua nga lufta SHBA-Izrael kundër Iranit, e cila rriti çmimet e gazit dhe naftës dhe zvogëloi dërgesat përmes Ngushticës së Hormuzit. Serbia ka rezistuar vazhdimisht presionin e BE-së për sanksione kundër Rusisë dhe prerje të lidhjeve energjetike të lidhura me Ukrainën.