Gjatë një dëshmie para Nënkomisionit për Evropën në Kongresin e SHBA-së, zëvendësndihmëssekretari amerikan i Shtetit, Daniel Lawton, shpalosi një ndryshim strategjik në politikën amerikane ndaj Ballkanit Perëndimor. Ai theksoi se epoka e ndërtimit të shteteve përmes ndërhyrjeve të jashtme ka përfunduar dhe se Uashingtoni nuk do të ofrojë më burime të pakufizuara për qëllime të papërcaktuara. Udhëheqësve të rajonit u është bërë thirrje që të gjejnë zgjidhje lokale për problemet e tyre, duke u përqendruar në iniciativa praktike.
Sa i përket Kosovës, ndonëse u rikonfirmua përkushtimi për pavarësinë dhe integritetin territorial, u shpreh pakënaqësi për ngërçin e zgjatur politik. Lawton evidentoi zgjedhjet e përsëritura, qeveritë në detyrë dhe vonesat në krijimin e institucioneve si faktorë që pengojnë avancimin e prioriteteve të përbashkëta. Gjithashtu, u ngritën shqetësime për një "kontroll të tepruar ligjor dhe policor" ndaj popullsisë serbe, duke kërkuar mbrojtje të barabartë për të gjithë qytetarët. Prania e KFOR-it u vlerësua si jetike për stabilitetin.
Në lidhje me dialogun Kosovë-Serbi, SHBA vlerësoi përparimin e arritur gjatë Marrëveshjes së Uashingtonit të vitit 2020, por konstatoi ngecje në bisedimet e lehtësuara nga Bashkimi Evropian për shkak të mungesës së vullnetit politik. Njëkohësisht, po forcohet bashkëpunimi me Serbinë përmes Dialogut Strategjik të nisur në korrik, për të kundërshtuar ndikimin e aktorëve të huaj si Rusia dhe Kina.
Për Shqipërinë, Uashingtoni theksoi rolin e saj si aleat i afërt i NATO-s dhe bashkëpunimin në siguri, veçanërisht në luftën kundër krimit të organizuar dhe modernizimin e forcave të armatosura përmes kredive për Financimin e Ushtrisë së Jashtme (FMF). Për vendet e tjera të rajonit, si Bosnje-Hercegovina, Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi, fokusi mbetet te projektet e ndërlidhjes energjetike, si ato për gazin LNG dhe stabiliteti rajonal.
Përditësime
Uashingtoni shprehu shqetësim të thellë për mbikëqyrjen e tepruar ligjore dhe policore ndaj popullatës serbe në Kosovë, duke i kërkuar Prishtinës dhe Beogradit rikthimin urgjent në dialog pa parakushte. Kongresi amerikan e ka ndërlidhur angazhimin e shtuar në rajon me Strategjinë Kombëtare të Sigurisë 2025 dhe Ligjin për Autorizimin e Mbrojtjes Kombëtare (NDAA) 2026. Në kuadër të bashkëpunimit rajonal, fokusi për Shqipërinë është përqendruar në çmontimin e rrjeteve kriminale që operojnë në bashkëpunim me kartelet e Hemisferës Perëndimore.
Daniel Lawton, dëshmoi më 15 shtator 2026 para Nënkomisionit të Kongresit për Evropën, duke identifikuar zgjedhjet e përsëritura dhe qeverinë në detyrë si shkaktarët kryesorë të ngërçit politik në Kosovë. Uashingtoni i ka drejtuar kërkesë zyrtare udhëheqjes kosovare për formimin urgjent të institucioneve, në përputhje strikte me Kushtetutën e vendit.
Administrata e SHBA konfirmoi intensifikimin e përpjekjeve diplomatike me katër shtetet anëtare të NATO-s që nuk e njohin pavarësinë e Kosovës. Kongresmeni Keith Self ndërmori nisma ligjore për të forcuar praninë e trupave amerikane në KFOR dhe për të mbështetur anëtarësimin e Kosovës në NATO. Zyrtari Daniel Lawton deklaroi se Uashingtoni po optimizon kontributin e misionit të KFOR-it për të garantuar stabilitetin rajonal. Njëkohësisht, Shtëpia e Bardhë po finalizon strategji të reja ekonomike për të rritur qasjen e kompanive amerikane në tregun shqiptar.
Kongresmeni Keith Self ka kritikuar ashpër qeverinë serbe për narrativën e viktimizimit dhe nderimin e kriminelëve të luftës. Në një zhvillim të veçantë, ai ka identifikuar gjendjen e shqiptarëve në Luginën e Preshevës si prioritet për shkak të shkeljeve të të drejtave të pakicave. Organizata Albanians for America (AFA) ka konfirmuar pjesëmarrjen dhe monitorimin e drejtpërdrejtë të seancës dëgjimore në Kongresin Amerikan mbi çështjet e Ballkanit.
Zëvendësndihmëssekretari Daniel Lawton zyrtarizoi qëndrimin e Departamentit të Shtetit gjatë dëshmisë para Nënkomisionit për Evropën në Kongres. Lawton shprehu shqetësimin e SHBA-së për përdorimin e tepruar të mekanizmave policorë ndaj komunitetit serb në Kosovë. Ai theksoi se përparimi në Dialogun e ndërmjetësuar nga BE mbetet kushti thelbësor për angazhimin e Uashingtonit drejt sigurimit të njohjeve të Kosovës nga katër vendet e NATO-s që ende nuk e kanë bërë këtë. Lidhur me Shqipërinë, dëshmia rikonfirmoi rritjen e mbështetjes për modernizimin e forcave të armatosura përmes programit FMF. Prioritetet amerikane në rajon mbeten stabiliteti, interesat ekonomike dhe tregtare, si dhe përballja me kërcënimet e sigurisë.
Zëvendësndihmës Sekretari Daniel Lawton vlerësoi punën e SPAK si relativisht efektive, duke konfirmuar mbështetjen e SHBA për institucionet e drejtësisë në Shqipëri. Në një zhvillim paralel, Uashingtoni finalizoi një paketë të re huaje ushtarake (FMF) për pajisje të prodhuara në SHBA, me qëllim përmbushjen e angazhimeve të NATO-s. Administratat amerikane po intensifikojnë gjithashtu përpjekjet për zgjerimin e qasjes së kompanive amerikane në tregun shqiptar.