Shtetet e Bashkuara po përgatiten për zgjerimin e infrastrukturës së tyre ushtarake në Groenlandë, një territor gjysmë-autonom nën sovranitetin e Mbretërisë së Danimarkës. Marrëveshja trepalëshe pritet të zyrtarizohet në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në Nju Jork, duke parashikuar rivendosjen e pranisë ushtarake amerikane në dy pika strategjike.
Sipas informacioneve, bazat e përzgjedhura janë:
• Narsarsuaq: Një ish-bazë ajrore e njohur si Bluie West One, e mbyllur nga SHBA në vitet 1950.
• Mestersvig: Një post ushtarak në bregun lindor, që aktualisht përdoret nga njësia elitare daneze, Patrulla Sirius (Sirius Dog Sled Patrol).
Aktualisht, baza e vetme e përhershme amerikane në ishull është Baza Hapësinore Pituffik, e cila mban rreth 150 personel ushtarak. Gjatë periudhës së Luftës së Ftohtë, prania amerikane në Groenlandë ishte dukshëm më e madhe, me 17 instalime dhe mbi 10.000 trupa të vendosura në territor.
Kjo marrëveshje pason një periudhë të gjatë negociatash intensive, pas krizës diplomatike të janarit të shkaktuar nga ambiciet e Presidentit Donald Trump për të marrë kontrollin e ishullit. Deklaratat e tij mbi mundësinë e përdorimit të forcës ekonomike ose ushtarake për këtë qëllim shkaktuan kundërshti të ashpra nga autoritetet lokale dhe popullsia e Groenlandës.
Ministri i Jashtëm danez, Lars Lokke Rasmussen, theksoi se marrëveshja e re e vendos sigurinë e Arktikut nën mbikëqyrjen kolektive të NATO-s. Ky hap synon të zbusë tensionet dhe të garantojë respektimin e sovranitetit të Mbretërisë së Danimarkës, duke zhvendosur fokusin nga idetë për blerjen e ishullit drejt një bashkëpunimi të strukturuar të sigurisë.
Përditësime
Kryeministrja e Danimarkës, Mette Frederiksen, sqaroi se marrëveshja për zgjerimin e pranisë ushtarake ende nuk është nënshkruar zyrtarisht. Në procesin e negocimit po përfshihet edhe kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen. Ndërkohë, banorët dhe zyrtarët lokalë në Narsarsuaq shprehën shqetësime lidhur me të drejtat civile dhe ruajtjen e hapësirës publike në zonë. Pista e Narsarsuaq, e cila parashikohet të përfshihet në projekt, ka shërbyer historikisht si instalimi ushtarak i njohur si Bluie West One.
Presidenti Donald Trump njoftoi nisjen e menjëhershme të procedurave për vendosjen e një pranie të konsiderueshme ushtarake në Groenlandë. Planifikimi parashikon ndërtimin e dy bazave të reja ushtarake në ishull. Shtetet e Bashkuara, Danimarka dhe Groenlanda do të nënshkruajnë një marrëveshje formale sigurie këtë të martë në Nju Jork. Kryetarja e bashkisë Kujalleq, Malene Vahl Rasmussen, paralajmëroi zyrtarisht se nuk do të pranohet asnjë kompromis për të drejtat civile në Narsarsuaq.
Zyrtarët konfirmuan se marrëveshja trepalëshe do të nënshkruhet në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në Nju Jork, të martën në orën 10:30 sipas kohës lokale. Dokumenti zyrtar përcakton vendndodhjen e dy bazave të reja ushtarake: Narsarsuaq në pjesën jugore dhe Mestersvig në bregun lindor. Përzgjedhja e Mestersvig është strategjike, pasi aktualisht shërben si bazë operacionale për Sirius Dog Sled Patrol, njësia e forcave speciale të Danimarkës.
Presidenti Donald Trump deklaroi se SHBA do të ushtrojë kontroll të përhershëm mbi sigurinë e territorit të Groenlandës. Sipas marrëveshjes së re, e cila modernizon traktatin e mbrojtjes të vitit 1951, çdo investim i huaj ose prani ushtarake nga palët e treta në ishull kërkon miratimin e shprehur me shkrim nga Uashingtoni. Liderët zyrtarizuan nënshkrimin e këtij dokumenti pas fjalimit të Donald Trump në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së.
Kryeministrja daneze Mette Frederiksen dhe Kryeministri i Groenlandës Jens-Frederik Nielsen zyrtarizuan marrëveshjen që garanton vijimësinë e dispozitave të sigurisë edhe në rast të pavarësisë së ishullit. Dokumenti vendos kufizime strikte për investimet e huaja, duke ndaluar praninë e shteteve që nuk janë anëtare të NATO-s ose BE-së, si masë për të bllokuar ndikimin kinez dhe rus. Marrëveshja nuk ka një datë skadimi, duke siguruar një kornizë afatgjatë për praninë ushtarake në rajon.
Presidenti Donald Trump njoftoi zyrtarisht ndërtimin e 2 bazave ushtarake të përmasave të mëdha në Groenlandë. Plani u formalizua gjatë zhvillimit të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në Nju Jork. Kancelari gjerman Friedrich Merz shprehu mbështetjen e tij për nismën, duke e cilësuar atë si një forcim thelbësor të partneritetit transatlantik.
Inxhinierë ushtarakë amerikanë inspektuan javën e kaluar vendndodhjet e dy bazave të reja në Narsarsuaq dhe Mestersvig. Specialistët vlerësuan përparësitë gjeografike të zonave: Narsarsuaq ofron ujëra të thella dhe pistë të gjatë fluturimi, ndërsa Mestersvig, aktualisht nën administrimin e marinës daneze, shquhet për pozitën e saj të largët strategjike.
Qeveria e Groenlandës është bërë për herë të parë nënshkruese direkte e një marrëveshjeje mbrojtjeje, e cila zëvendëson traktatin amerikano-danez të vitit 1951. Dokumenti i ri rregullon procedurat për përdorimin e mjeteve ajrore pa pilot (dronë) dhe vendos kufizime të rrepta për shfrytëzimin e mineraleve kritike dhe metaleve të rralla nga shtete jashtë NATO-s. Marrëveshja konfirmon zyrtarisht Narsarsuaq si lokacionin e bazës historike amerikane 'Bluie West One', duke formalizuar bazën ligjore për praninë e ardhshme ushtarake në ishull.