Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Mbretëria e Danimarkës kanë arritur një marrëveshje të re që synon forcimin e sigurisë në Groenlandë dhe në rajonin e Arktikut. Ky zhvillim pason një periudhë disamujore tensionesh diplomatike, të shkaktuara nga kërkesat e presidentit amerikan Donald Trump për kontroll mbi këtë territor, për shkak të rëndësisë së tij strategjike dhe pasurive minerare.
Sipas presidentit Trump, marrëveshja garanton për SHBA-në kontroll të përhershëm mbi çështjet e sigurisë dhe të drejtën për të ndërmarrë masat e nevojshme mbrojtëse pa kosto për thesin amerikan. Një element qendror i marrëveshjes është vendosja e një pranie të shtuar ushtarake amerikane, si dhe ndalimi i bazave ushtarake ose investimeve të ndjeshme nga shtete si Rusia dhe Kina, pa miratim të shprehur me shkrim nga Uashingtoni.
Kryeministrja daneze, Mette Frederiksen, konfirmoi dakordësinë, duke nënvizuar se ajo forcon sigurinë në Atlantikun e Veriut dhe Arktik. Ajo theksoi se teksti njeh sovranitetin dhe integritetin territorial të Mbretërisë së Danimarkës, si dhe të drejtën e popullit të Groenlandës për vetëvendosje. Kreu i qeverisë së Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, gjithashtu e përshëndeti këtë hap.
Detajet teknike të marrëveshjes
Sipas zyrtarëve të Departamentit amerikan të Shtetit, pikat kryesore përfshijnë:
- Të drejta të përhershme për akses, bazim dhe fluturime ushtarake.
- Mundësinë për të ndërtuar struktura të reja ushtarake pa miratim paraprak nga Kopenhaga.
- Qëndrueshmërinë e marrëveshjes edhe nëse Groenlanda fiton pavarësinë në të ardhmen.
Dokumenti pritet të nënshkruhet javën e ardhshme në kuadër të punimeve të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, pas së cilës do t’i nënshtrohet procedurave parlamentare për të hyrë në fuqi. Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, e ka cilësuar marrëveshjen si historike.
Përditësime
Presidenti Donald Trump konfirmoi se marrëveshja garanton kontroll të përhershëm të sigurisë nga SHBA, duke ndaluar praninë ushtarake të çdo kundërshtari pa miratim zyrtar. Uashingtoni sqaroi se pakti nuk cenon sovranitetin apo integritetin territorial të Danimarkës mbi Groenlandën. Administrata amerikane ndalon investimet e ndjeshme në sektorë strategjikë, si mineralet e rralla, nga shtete rivale pa autorizim. Shtëpia e Bardhë planifikon të nisë urgjentisht përgatitjet për vendosjen e një kontingjenti të konsiderueshëm ushtarak në ishull.
Presidenti Donald Trump konfirmoi se marrëveshja nuk do të ketë kosto financiare për Shtetet e Bashkuara. Dokumenti vendos një kuadër afatgjatë dhe të pakufizuar, duke zgjidhur mosmarrëveshje strategjike që zgjasin prej 100 vitesh. Ky pakt pason kërcënimet e mëparshme të Trump për aneksimin e territorit të Groenlandës si një mjet për të ushtruar presion në negociata.
Presidenti Donald Trump konfirmoi zyrtarisht marrëveshjen përmes një postimi në platformën Truth Social. Kreu i Shtëpisë së Bardhë e përshkroi paktin si 'ëndërr e bërë realitet'. Në të njëjtin komunikim, Trump la të kuptohej se administrata e tij nuk do të ringjallë pretendimet territoriale mbi ishullin në të ardhmen e afërt.
Ministri i Jashtëm danez, Lars Lokke Rasmussen, konfirmoi se marrëveshja garanton sovranitetin e plotë të Danimarkës në Groenlandë. Zyrtarët danezë dhe ata groenlandezë theksuan se pakti forcon sigurinë e përbashkët brenda NATO-s dhe Evropës. Të dyja palët shprehën bindjen se ky dokument do t'i japë fund pasigurisë së shkaktuar nga pretendimet e mëparshme për blerjen e ishullit.
Presidenti Donald Trump specifikoi se marrëveshja nuk ka datë skadimi, duke garantuar kontroll të përhershëm mbi sigurinë e Groenlandës. Dokumenti përfshin një klauzolë të posaçme që ndalon Rusinë dhe Kinën nga ndërtimi i bazave ushtarake ose investimet e ndjeshme pa miratimin me shkrim nga SHBA-ja. Kryeministrja daneze Mette Frederiksen konfirmoi zyrtarisht kënaqësinë e qeverisë së saj mbi këto kushte, duke i integruar ato në deklaratat e përbashkëta të palëve.
Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, përshkroi marrëveshjen si një mekanizëm strategjik për të përjashtuar çdo kundërshtar nga zona përreth Groenlandës. Dokumenti vendos ndalime strikte për shtetet jopjesëtare të NATO-s, duke i ndaluar ato të ndërtojnë baza ose të krijojnë prani ushtarake në ishull. Marrëveshja plotëson kornizën ekzistuese të Marrëveshjes së vitit 1951 dhe Marrëveshjes Igaliku të vitit 2004. Autoritetet sqaruan se pakti nuk i jep sovranitet SHBA-së mbi ishullin dhe nuk e ndryshon statusin e tij territorial.
Marrëveshja shërben si mekanizëm për kapërcimin e tensioneve diplomatike të shkaktuara nga pretendimet e mëparshme të administratës së ish-Presidentit Donald Trump për blerjen e Groenlandës. Dokumenti thekson rëndësinë strategjike të ishullit për sigurimin e rezervave të mineraleve të rralla, të domosdoshme për industrinë teknologjike amerikane. Analistët vërejnë se teksti i plotë i paktit mbetet i paqartë, duke lënë hapësirë për paqartësi mbi specifikat e ndryshimeve ligjore në krahasim me marrëveshjen e vitit 1951.
NATO ka konfirmuar zyrtarisht mbështetjen për marrëveshjen e sigurisë ndërmjet SHBA-së dhe Danimarkës për Groenlandën. Kryeministrja daneze Mette Frederiksen vlerësoi paktin si të favorshëm për të gjitha palët e përfshira. Marrëveshja përfshin një klauzolë të re që ndalon investimet e ndjeshme nga kundërshtarët e SHBA-së pa marrë më parë miratimin e Uashingtonit.
Presidenti Donald Trump deklaroi se marrëveshja garanton kontroll të përhershëm të SHBA-ve mbi sigurinë e Groenlandës, duke paralajmëruar shtimin e pranisë ushtarake në ishull. Presidenti francez Emmanuel Macron e mbështeti paktin, duke e cilësuar atë në përputhje me të drejtën ndërkombëtare. Ndërkohë, ish-zyrtari i Pentagonit, Imran Bayoumi, shprehu shqetësimin se kjo strategji mund të nxisë tensione në marrëdhëniet mes SHBA-së dhe NATO-s.
Autoritetet përcaktuan ndalimin e rreptë të investimeve strategjike dhe bazave ushtarake nga vende jo-anëtare të NATO-s në Groenlandë. Marrëveshja përfshin bazën hapësinore Pituffik si nyje kryesore të bashkëpunimit ushtarak. Parlamenti i Danimarkës dhe organi legjislativ i Groenlandës do të zhvillojnë procedura të veçanta votimi për ratifikimin përfundimtar të paktit.
Presidenti Donald Trump konfirmoi zyrtarisht progresin e arritur në negociatat për sigurinë në Arktik përmes një njoftimi në rrjetin social Truth Social. Kryeministrja daneze Mette Frederiksen bëri të ditur se detajet e plota të marrëveshjes do të mbeten konfidenciale deri në nënshkrimin zyrtar. Kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, ndodhet në Nju Jork për pjesëmarrje në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së, ku pritet finalizimi dhe nënshkrimi i paktit.
Kryeministrja daneze Mette Frederiksen konfirmoi se marrëveshja garanton sovranitetin dhe integritetin territorial të Mbretërisë së Danimarkës, duke respektuar 'vijat e kuqe' të vendosura nga qeveria e saj. Frederiksen do të takohet me Presidentin Donald Trump në Nju Jork për të nënshkruar zyrtarisht paktin. Ajo deklaroi se procesi i gjatë i negociatave siguroi përfitime konkrete për Groenlandën dhe gjithë Mbretërinë.
Kryeministrja daneze Mette Frederiksen mbrojti marrëveshjen, duke theksuar se ajo është hartuar për të qenë e favorshme për Groenlandën. Ajo shprehu besimin se të gjitha palët, përfshirë Presidentin Donald Trump, do t'i përmbahen zbatimit të paktit pas një procesi të gjatë negociatash.
SHBA vendosi kontroll të rreptë mbi nevojat e sigurisë dhe investimet e ndjeshme në Groenlandë, duke ndaluar çdo ndërhyrje ekonomike apo ushtarake nga vende jo-anëtare të NATO-s si Kina dhe Rusia pa miratim amerikan. Marrëveshja kërkon ratifikim parlamentar nga legjislaturat e Danimarkës dhe Groenlandës për të hyrë në fuqi.
SHBA dhe Danimarka zgjeruan perimetrin strategjik të marrëveshjes së sigurisë, duke përfshirë rikthimin e bazës ajrore Narsarsuaq në jug dhe ndërtimin e një baze të re në Mestersvig, në bregun lindor të Groenlandës. Qeveria daneze konfirmoi se këto ndërhyrje do të funksionojnë brenda arkitekturës së sigurisë së NATO-s. Nënshkrimi zyrtar i protokollit pritet të ndodhë të martën, më 22 shtator, gjatë punimeve të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së.
Presidenti Donald Trump zyrtarizoi në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së marrëveshjen për sigurinë me Danimarkën. Uashingtoni konfirmoi ndërtimin e dy bazave ushtarake të reja, duke garantuar kontroll të përhershëm mbi sigurinë e territorit. Çdo investim i ndjeshëm në Groenlandë tani kërkon miratim të shprehur me shkrim nga Uashingtoni.