Sky ECC: Arma e SPAK kundër krimit të organizuar
Në Shqipëri, lufta kundër krimit të organizuar është transformuar nga një teknologji që më parë përdorej nga vetë grupet kriminale për të komunikuar në fshehtësi. Sky ECC, një aplikacion i koduar që reklamonte privatësi absolute, është kthyer gjatë viteve të fundit në armën kryesore të Prokurorisë së Posaçme (SPAK), duke zbuluar mijëra biseda që lidhin kriminelë, politikanë dhe biznesmenë në Shqipëri.
Suksesi në luftën kundër krimit të organizuar
Falë zbërthimit të sistemit Sky ECC, SPAK ka goditur të paktën nëntë organizata të fuqishme kriminale, ka kryer dhjetëra arrestime dhe ka hedhur dritë mbi ngjarje të rënda të viteve të fundit. Këto komunikime konsiderohen nga prokurorët si një avantazh i rëndësishëm për të kuptuar më gjerësisht shtrirjen e krimit të organizuar shqiptar dhe depërtimin e tij në administratën publike dhe agjencitë ligjzbatuese.
"Sky na ka ndihmuar të kuptojmë shtrirjen e krimit të organizuar shqiptar, që përfshin Shqipërinë, Evropën, por edhe Amerikën Latine, Qendrore dhe Jugore. Na ka ndihmuar të kuptojmë nivelin e organizimit, fuqinë financiare që kanë grupet kriminale," thotë prokurori i SPAK, Klodian Braho.
Braho shtoi se zbërthimi i Sky ECC ka kontribuar edhe në kuptimin e depërtimit të organizatave kriminale në administratën publike, policinë, prokurorinë dhe në organet gjyqësore.
Historiku i Sky ECC
Sky ECC është një aplikacion i zhvilluar nga kompania kanadeze Sky Global. Ky aplikacion ofronte kriptim të avancuar dhe përdorej gjerësisht nga organizata kriminale për aktivitete të paligjshme, si trafiku i drogës ose i armëve. Megjithatë, në mars të vitit 2021, autoritetet franceze, belge dhe holandeze arritën të deshifronin komunikimet e platformës.
Prokurori Braho thotë se mes përdoruesve të Sky ECC ishin me mijëra shqiptarë, si në territorin shqiptar, ashtu edhe jashtë tij. "Gjuha shqipe është një nga gjuhët më të përdorura në platformën Sky ECC," tha Braho, i cili nënvizoi rëndësinë e këtyre zbulimeve për hetimin e krimit të organizuar.
Sfida në Gjykatën Kushtetuese
Megjithë sukseset hetimore, përdorimi i të dhënave të Sky ECC si prova gjyqësore po sfidohet në Gjykatën Kushtetuese. Jo të gjithë janë dakord me trajtimin e këtyre komunikimeve si prova të vlefshme në procese penale. Ky zhvillim ngre pyetje të rëndësishme rreth balancimit midis nevojës për hetim efikas të krimit të organizuar dhe mbrojtjes së të drejtave të privatësisë.
Roli në hetimin e trafikut të kokainës
Komunikime të Sky ECC kanë qenë vendimtare në hetimin e trafikut të kokainës në Europë. Në mesazhet e deshifruara, përdoruesit referohen në dërgesa të mëdha kokaine të importuara nga Amerika Latine. Përmes një raporti të gjerë të Rrjetit BIRN, del se organizata kriminale shqiptare kanë konsoliduar vazhdimisht fuqinë e tyre dhe kanë zgjeruar ndikimin përgjatë zinxhirit të furnizimit të kokainës në Europë.
Një bisedë e veçantë nga 5 nëntori 2020, midis dy burrave shqiptarë me banim në Belgjikë, ilustron qartë shkallën e operacioneve: "E gjetëm mallin," shkruante i kënaqur një prej tyre, ndërsa tjetri përgjigjej: "Po… t'thashë është aty. Puna ma e madhe n'histori që ka hyrë i herësh n'Europë, 12T… 8,7 ka qenë rekordi." Mesazhet i referohen tonelatave të kokainës dhe janë pjesë e provave kundër një grupi kriminal në ndjekje penale nga SPAK.
Kokaina konsiderohet droga më fitimprurëse në Europë, dhe trafiku i saj është si një "Champions League" e krimit të organizuar. Megjithatë, kompleksiteti i zinxhirit të furnizimit ka krijuar një segmentim ku krimi shihet si shërbim i ofruar nga një numër i madh operatorësh, sesa nga një organizatë e vetme që menaxhon gjithçka nga importi deri te shitja në rrugë.
Përfundim
Teknologjia e Sky ECC ka shërbyer si një përmbysje në luftën kundër krimit të organizuar, duke i dhënë SPAK mundësinë të zbulojë struktura të tëra kriminale dhe lidhjet e tyre me institucionet publike. Megjithatë, sfida ligjore në Gjykatën Kushtetuese do të përcaktojë të ardhmen e përdorimit të këtyre të dhënave si prova dhe do të nënvizojë nevojën për një balancim më të mirë midis efikasitetit hetimor dhe mbrojtjes së të drejtave themelore.