Një studim i publikuar në qershor 2026, i drejtuar nga Eduard Zaloshnja dhe i financuar nga Ambasada Gjermane, ka analizuar perceptimet e publikut mbi sistemin e drejtësisë në Shqipëri. Vrojtimi u zhvillua në prill, duke u shtrirë në të 12 qarqet e vendit me një marzh gabimi prej 2.9%.
Perceptimi publik dhe efektiviteti
Ndërsa shumica dërrmuese e të anketuarve e konsiderojnë reformën si të domosdoshme, vetëm 25% e qytetarëve raportojnë se ajo ka ndikuar drejtpërdrejt në jetën e tyre të përditshme. Përveç shqetësimeve për korrupsionin, qytetarët identifikojnë si prioritete kryesore për pesë vitet e ardhshme luftën kundër tij, mbrojtjen e të drejtave të njeriut dhe rritjen e profesionalizmit në sistem.
Vlerësimet për institucionet
Sipas të dhënave, institucionet e drejtësisë gëzojnë nivele të ndryshme besimi:
• SPAK: Pozicionohet i pari me 72% mendime pozitive ose relativisht pozitive.
• Gjykata Kushtetuese dhe Gjykata e Posaçme: Marrin gjithashtu vlerësime kryesisht pozitive, pavarësisht skepticizmit për pavarësinë e tyre.
• Gjykatat lokale dhe prokuroritë: Vlerësohen më negativisht nga publiku.
Studimi evidenton se harta e re gjyqësore perceptohet nga një pjesë e konsiderueshme e qytetarëve si shkaktare e vonesave në shqyrtimin e çështjeve. Gjithashtu, niveli i njohurive ligjore mbetet i ulët, pasi një e katërta e të anketuarve nuk arritën të identifikonin asnjë të drejtë kushtetuese, ndërsa institucionet e reja mbikëqyrëse mbeten ende të panjohura për një pjesë të madhe të publikut.