Pas një periudhe qetësie të nisur në dhjetor 2023 me nënshkrimin e Deklaratës së Athinës, marrëdhëniet mes Greqisë dhe Turqisë kanë hyrë sërish në një fazë të vështirë. Shkak për këto tensione është bërë shpallja nga ana e Turqisë, më 15 gusht 2026, e dy zonave të mbrojtura detare në rajonet e kontestuara.
Pikat e përplasjes
Zonat e shpallura nga Ankaraja përfshijnë hapësira detare midis ishujve grekë Limnos dhe Samothraki, si dhe një zonë në lindje të Rodosit që rrethon ishullin Kastelorizo. Ministria e Jashtme e Greqisë e ka kundërshtuar zyrtarisht këtë masë, duke deklaruar se ajo nuk ka efekt juridik pasi shtrihet jashtë ujërave territoriale turke. Më 24 gusht 2026, kryeministri grek Kyriakos Mitsotakis theksoi se sovraniteti grek përcaktohet nga e drejta ndërkombëtare dhe se shteti është i gatshëm ta mbrojë atë.
Doktrina Mavi Vatan
Analistët dhe autoritetet në Athinë e shohin këtë lëvizje si vazhdimësi të doktrinës turke Mavi Vatan (Atdheu Blu). Kjo doktrinë synon të zgjerojë kontrollin turk mbi zonat ekskluzive ekonomike (ZEE) dhe të vërë në pikëpyetje sovranitetin mbi ishujt grekë. Ndërsa Turqia pretendon se parqet detare shërbejnë për mbrojtjen e ekosistemit, vëzhguesit vlerësojnë se kjo është një taktikë për të demonstruar dominim në zonat e kontestuara. Tensioni thellohet për shkak të dështimit të të dyja palëve për të zgjidhur çështjet thelbësore të kufijve detarë gjatë periudhës së fundit të paqtë.
Sipas raportimeve të mediave, doktrina Mavi Vatan po avancon tashmë përmes nismave ligjore në parlamentin turk, ndërsa Greqia vazhdon të investojë në modernizimin e forcave të saj të armatosura, përfshirë avionë luftarakë dhe fregata, për të ruajtur status quo-në në rajon.