Tensionet SHBA-Iran dhe zhvillimet rreth Ngushticës së Hormuzit

Tensionet në rajonin e Gjirit kanë hyrë në një fazë kritike, ndërsa administrata amerikane ka vendosur kushte të reja për një marrëveshje që synon rihapjen e Ngushticës së Hormuzit. Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, gjatë një tubimi në Tenesit, paralajmëroi se Irani mund të intensifikojë veprimet e tij përpara zgjedhjeve të 3 nëntorit. Trump pretendoi se që nga fundi i shkurtit janë fundosur 159 anije iraniane dhe ngriti mundësinë e riemërtimit të këtij kalimi strategjik në "Ngushtica e Trumpit".

Në përpjekje për të zgjidhur ngërçin diplomatik, Zëvendëspresidenti amerikan J.D. Vance deklaroi se kusht themelor për çdo marrëveshje është reduktimi i kapaciteteve të pasurimit të uraniumit nga Teherani. Kjo kërkesë u mbështet edhe nga Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, i cili gjatë një vizite në Athinë, theksoi nevojën për vendosjen e kufizimeve të rrepta ndaj programit bërthamor iranian si parakusht për stabilitetin rajonal.

Nga ana tjetër, shefi i sigurisë së Iranit, Mohsen Rezaei, e cilësoi të pamjaftueshme përgjigjen e Washingtonit ndaj propozimeve të paraqitura nga Teherani në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara. Irani kishte propozuar një plan shtatëditor për ndërprerjen e armiqësive, i cili përveç çështjeve të lundrimit, përfshin edhe këto kërkesa:

• Zhbllokimin e aseteve iraniane të ngrira ndërkombëtarisht.
• Heqjen e bllokadës mbi portet e vendit.
• Lehtësimin e sanksioneve të vendosura mbi eksportet e naftës.

Përpjekjet diplomatike, të ndërmjetësuara nga Katari, mbeten të brishta. Megjithëse një marrëveshje kornizë u nënshkrua në qershor, zbatimi i saj ka ngecur për shkak të divergjencave mbi sigurinë dhe lundrimin. Konflikti, që zgjat prej më shumë se shtatë muajsh, vazhdon të mbajë të bllokuar një të pestën e furnizimeve botërore me naftë dhe gaz, duke shkaktuar rritje të çmimeve të energjisë dhe trazira në tregjet globale.