Donald Trump, presidenti i Shteteve të Bashkuara, ka njoftuar të dielën nisjen e Projektit Liria për të udhëhequr anijet e vendeve neutrale të bllokuara në Ngushticën e Hormuzit, duke filluar nga e hëna, 4 maj 2026. Ai e cilësoi operacionin si gjest humanitar në emër të SHBA-së, Iranit dhe vendeve të tjera të Lindjes së Mesme, për të liruar anijet që nuk janë të përfshira në konfliktin e vazhdueshëm.
Në një postim në rrjetet sociale, Trump shkroi se SHBA do të udhëheqin anijet në mënyrë të sigurt jashtë rrugëve ujore të kufizuara, pas kërkesash nga vende të ndryshme. Ai theksoi se anijet janë "viktima të rrethanave", me ekuipazhe që përballen me mungesë furnizimesh, dhe nuk do të kthehen derisa zona të jetë e sigurt për lundrim. Trump paralajmëroi se çdo ndërhyrje në proces do të trajtohet me forcë. Ai përmendi gjithashtu bisedime "shumë pozitive" me Iranin që mund të çojnë në rezultate të mira.
Reagimi iranian
Ligjvënësi i lartë iranian Ebrahim Azizi, ish-komandant në Gardën Revolucionare Islamike, deklaroi se çdo ndërhyrje amerikane konsiderohet shkelje e armëpushimit. Ai shkroi në rrjetet sociale se Ngushtica e Hormuzit dhe Gjiri Persik nuk do të menaxhohen nga postimet e Trump-it.
Detajet ushtarake
Komanda Qendrore e SHBA-së (CENTCOM) ka njoftuar se operacioni përfshin shkatërrues raketash, mbi 100 avionë tokësorë dhe detarë, platforma pa pilot si dhe 15.000 ushtarë. Sipas zyrtarëve amerikanë, anijet luftarake nuk do t'i shoqërojnë drejtpërdrejt anijet tregtare, por do të qëndrojnë në gatishmëri për të ndërhyrë në rast sulmesh, duke ofruar udhëzime për rrugët më të sigurta dhe zonat pa mina.
Konteksti
Ngushtica e Hormuzit, rrugë jetësore për 20% të naftës dhe gazit botëror, është bllokuar që nga fillimi i luftës SHBA-Iran në shkurt 2026, për shkak të kufizimeve iraniane dhe bllokadës detare amerikane ndaj porteve të Iranit. Rreth 20.000 marinarë dhe 2.000 anije kanë ngecur, duke shkaktuar rritje të çmimeve globale të energjisë.
Përditësime
TV Klan raportoi live në orën 7:48 të 4 majit 2026 nisjen e operacionit Project Freedom.
- Gjeneral major Ali Abdollahi, komandanti i Shtabit Qendror Khatam al-Anbiya të Iranit, deklaroi se Irani do të sulmojë çdo forcë ushtarake të huaj, veçanërisht amerikane, që afrohet ose hyn në Ngushticën e Hormuzit, dhe kërkoi koordinim për tranzitin e anijeve.
- Sulmet ajrore SHBA-Izrael kundër Iranit parashikohen të fillojnë më 28 shkurt 2026.
- Ebrahim Azizi shtoi: «Askund nuk do t’i besonte skenarët e Lojës së Fajësimit!»
Irani pretendon se ka qëlluar me dy raketa një shkatërrues amerikan pranë Ishullit Jask; SHBA dhe CENTCOM e mohojnë.
Zhvillime të tjera:
- Garda Revolucionare publikoi një hartë të re me zonat nën kontroll në Ngushticën e Hormuzit.
- Zëdhënësi Sardar Mohebbi paralajmëroi se çdo anije që nuk ndjek procedurat do të ndalet.
- Dy anije tregtare me flamur amerikan kaluan me sukses Ngushticën e Hormuzit; shkatërruesit amerikanë operojnë në Gjirin Arabik, konfirmoi CENTCOM.
- Shoqata Gjermane e Pronarëve të Anijeve raporton se 47 anije me lidhje gjermane janë të bllokuara në Ngushticën e Hormuzit.
- Marina e Iranit pretendon se ka penguar hyrjen e anijeve amerikane në Ngushticën e Hormuzit, sipas medias shtetërore iraniane.
Irani lëshoi 4 raketa drejt Emirateve të Bashkuara Arabe. Tre u rrëzuan nga mbrojtja ajrore, një ra në det.
Zhvillime të tjera:
- Një dron iranian shkaktoi zjarr në portin e Fujairah.
- Sulm i dyshuar goditi një anije mallrash koreane në Ngushticën e Hormuzit.
- Mbi 900 anije tregtare në Gjirin Persik, sipas AXSMarine.
- Dy luftanije SHBA hynë duke thyer bllokadën iraniane.
- SHBA autorizoi goditje ndaj motoskafëve të Gardës Revolucionare Iranian.
Agjencia iraniane Tasnim raporton vrasjen e pesë qytetarëve iranianë në sulmet amerikane ndaj anijeve tregtare iraniane, duke kundërshtuar Presidentin Trump për përfshirjen e 'skafëve të shpejtë'.
Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi deklaroi se nuk ka zgjidhje ushtarake dhe e quajti Projektin Liria 'Plani i Afatit të Fundit'.
Anija Maersk me flamur amerikan kaloi me sukses Ngushticën e Hormuzit nën mbrojtje, si pjesë e Projektit Liria.