Presidenti amerikan Donald Trump ka zhvilluar një takim me krerët e Pentagonit, duke përfshirë shefin e Centcom-it, Brad Cooper, dhe zëvendës-shefin e Shtabit të Përgjithshëm, Dan Caine. Në këtë mbledhje u paraqit një strategji ushtarake e re me sulme të shkurtra dhe të fuqishme, në rast dështimi të negociatave me Iranin.
Planet përfshijnë operacione të forcave speciale për të siguruar rezervat e uraniumit të pasuruar iranian, si dhe veprime tokësore e detare për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, e cila mbetet e bllokuar që nga 28 shkurti 2026. Administrata amerikane ka dërguar kabllogramë drejt ambasadave për të formuar një aleancë globale, të quajtur "Ndërtimi i Lirisë Detare", që garanton lundrimin në Gjirin Persik. Kjo përfshin bllokimin e porteve iraniane dhe parandalimin e eksporteve të naftës.
Ndikimi ekonomik
Bllokimi i ngushticës, që kalon 20% të furnizimeve botërore me naftë, ka çuar në rritje të çmimeve. Kontrata referuese Brent arriti 126 dollarë për fuçi, pastaj u ul në 113 dollarë. Në SHBA, çmimi mesatar i benzinës është 4.30 dollarë për galon, me 6 dollarë në Kaliforni, sipas Shoqatës Amerikane të Automobilave (AAA). Kjo ka nxitur inflacionin dhe uljen e miratimit të Trump-it.
Reagimet
Ekspertët e energjisë shprehen skeptikë, duke thënë se Irani mund të rezistojë me javë ose muaj. Udhëheqësi Suprem iranian Mojtaba Khamenei paralajmëroi se vendi i vetëm për amerikanët në Gjirin Persik është "në fund të ujërave". Presidenti Masoud Pezeshkian dhe komandanti Majid Mousavi i Gardës Revolucionare premtojnë "sulme të gjata dhe të dhimbshme" ndaj pozicioneve amerikane. Armëpushimi nga 8 prili është në fuqi, por tensionet vazhdojnë.
Përditësime
Anwar Gargash, këshilltar presidencial i Emirateve të Bashkuara Arabe, deklaroi se Iranit nuk i besohet për marrëveshje në Ngushticën e Hormuzit.
Zhvillime të tjera:
- Irani ka aktivizuar mbrojtjen ajrore dhe po përgatitet për një përgjigje të gjerë.
- Donald Trump deklaroi se nuk është i kënaqur me propozimin e fundit iranian.
- Pakistani vazhdon si ndërmjetës, por pa datë për bisedime të reja.
Detaje historike: Irani goditi baza SHBA në vendet e Gjirit; Hezbollah lëshoi raketa drejt Izraelit pas sulmeve të 28 shkurtit.
Irani propozon negociata pa heqje paraprake të bllokadës, duke diskutuar paralel hapjen e Ngushticës së Hormuzit, programin bërthamor dhe garanci nga SHBA për ndalim sulmesh dhe lehtësim sanksionesh. Ai shpreh gatishmëri për bisedime në Pakistan javën e ardhshme.
Donald Trump deklaroi: "Ata duan marrëveshje, por nuk jam i kënaqur. Do të shohim çfarë do të ndodhë".
Ndërmjetës të rinj:
- Katari
- Egjipti
- Turqia
Sipas Wall Street Journal, propozimi iranian paraqet zbutje strategjie.
Donald Trump deklaroi se ndoshta është më mirë të mos bëhet asnjë marrëveshje me Iranin.
Ai tha: "Sinqerisht, ndoshta është më mirë të mos bëjmë asnjë marrëveshje fare. A doni ta dini të vërtetën? Nuk mund ta lejojmë këtë të vazhdojë. Po zgjat shumë".
- Trump i quajti 'tradhtare' deklaratat se SHBA nuk po fitojnë luftën, duke thënë se ka informuar Kongresin se armiqësitë kanë mbaruar dhe Irani është pa ushtri.
- Ai krahasoi situatën me operacionin ushtarak në Venezuelë, të cilin e cilësoi si 'një nga më të mëdhenjtë në histori'.
Marco Rubio, Sekretari i Shtetit, i përshkroi negociatorët iranianë si “shumë të mirë”.
- Lideri Suprem i Iranit shpalli fitore ndaj SHBA-së dhe nënkuptoi dominim mbi Gjirin Persik në mesazhin e javës së shkuar.
- Donald Trump deklaroi: “Do ta kryejmë këtë siç duhet. Nuk do të largohemi herët, e më pas problemi të rilindë pas tre vjetësh të tjerë”.
- CNN raportoi sinjalet e gatishmërisë së të dyja palëve për të duruar ngërçin.
Departamenti i Thesarit i SHBA-së paralajmëroi sanksione ndaj kompanive detare që paguajnë taksa për kalimin në Ngushticën e Hormuzit.
- Në mars, kaluan vetëm 154 anije në ngushticë.
- Gjeneral brigade Mohammad Jafar Asadi akuzoi SHBA-në për mungesë përkushtimi dhe paralajmëroi "masa të papritura".
- Tasnim raportoi se IRGC dominon 2000 km bregdet dhe e sheh Hormuzin si "burim fuqie".
- Një zyrtar iranian specifikoi propozimin: shtyrja e negociatave bërthamore për një fazë të mëvonshme, sipas Reuters.
Negociatat për ringjalljen e armëveshjes së qershorit kanë dështuar zyrtarisht, duke shënuar fundin e përpjekjeve diplomatike. Të dyja palët kanë konfirmuar se marrëveshja konsiderohet e shpërbërë. Zyrtarët iranianë hodhën poshtë çdo mundësi për zgjatjen e afatit 60-ditor, duke i dhënë fund pasigurisë mbi statusin e këtij dokumenti.