Vendet e Ballkanit Perëndimor kanë ndërmarrë masa fiskale dhe administrative për të zbutur rritjen e çmimeve të karburanteve, e shkaktuar nga konflikti në Iran dhe paqëndrueshmëria në Ngushticën e Hormuzit. Ky konflikt ka hequr nga tregu global 7-10 milionë fuçi naftë në ditë, ose 7-10% të kërkesës totale. Çmimi i naftës Brent arriti 100-119 dollarë për fuçi dhe më 20 mars ra në rreth 108 dollarë për fuçi.
Serbia
Presidenti Aleksandar Vuçiç njoftoi uljen e akcizave në produktet e naftës me 40%, pas një uljeje të mëparshme me 20% një javë më parë. Kjo masë, e shpallur pas një takimi me Këshillin e Sigurisë Kombëtare, synon të garantojë furnizim të bollshëm dhe kontroll të çmimeve. Serbia arkëton 2 miliardë euro në buxhet nga akcizat në naftë, ndërsa ulja e parë kushton 35 milionë euro në muaj. Qeveria ndaloi eksportet e naftës deri më 2 prill, liroi 40.000 tonë nga rezervat strategjike dhe kufizoi çmimin për fermerët në 181 dinarë për litër. Çmimi aktual është 208 dinarë për litër (2.04 USD). Vuçiç e përshkroi masën si të dhimbshme për buxhetin, por të nevojshme për qytetarët.
Kosova
Qeveria vendosi marzhe fitimi maksimale për karburantet më 4 mars: 2 centë për litër në shumicë dhe 12 centë në pakicë. Çmimi aktual tejkalon 1.50 euro për litër. Ministrja e Industrisë Mimoza Kusari-Lila parashikon stabilizim gjatë muajve në vijim.
Vendet e tjera
Në Bosnjë dhe Hercegovinë, qeveria propozoi heqjen ose uljen e përkohshme të akcizave, pasi çmimet tejkaluan 3 BAM për litër (nga 2.55 BAM në fillim të marsit).
Në Malin e Zi, çmimi është rreth 1.50 USD për litër dhe po shqyrtohet ulja e akcizave.
Në Maqedoninë e Veriut, qeveria monitoron situatën dhe shqyrton uljen e TVSH-së nga 18% në 10%, me çmim aktual 85.5 denarë për litër (1.6 USD).
Këto masa synojnë të mbrojnë ekonominë e brendshme nga pasojat e krizës globale në tregun e energjisë.
Përditësime
Spanja miratoi paketë 5 miliardë eurosh me 80 masa kundër rritjes së çmimeve të energjisë: ul TVSH-në për karburantet nga 21% në 10%, pezullon taksën e veçantë mbi hidrokarburet dhe heq taksën 5% mbi energjinë elektrike.
Italia uli çmimin e naftës me rreth 25 centë/litrë.
Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA) bën thirrje për kufizime shpejtësie, punë nga shtëpia dhe më pak fluturime.
Serbia po negocion me kompanitë e naftës për shitjen e 40.000 tonëve naftë nga rezervat shtetërore me çmime të mira, deklaroi ministrja Dubravka Gjedoviq Handanoviq më 21 mars.
Kjo përfaqëson rreth 15% të rezervave.
Zhvillime të tjera:
- Çmimet e reja më 20 mars: dizel 212 dinarë (1.80 euro), benzinë 188 dinarë (1.60 euro) – nivelet më të larta që nga janari 2025, për sanksionet ndaj NIS.
- Ndalimi i eksporteve në mes të marsit prek Bosnjën dhe Bullgarinë.
- Ministrja: furnizim pa mungesë, rezerva të mjaftueshme, mos panik, situatë botërore e paparashikueshme.
Ministrja Dubravka Gjedoviq Handanoviq deklaroi për TV Pink: «Absolutisht mund të vazhdojnë të importojnë me çmim të lartë, të marrin nga rezervat tona të detyrueshme me çmim të ulët dhe, në kombinim me këto dy masa, të vazhdojnë të furnizojnë tregun pa asnjë mungesë».