Presidenti amerikan Donald Trump u takua me homologun kinez Xi Jinping në Pekin më 14 maj 2026, në një samit të zhvilluar në Pallatin e Madh të Popullit. Takimi me dyer të mbyllura zgjati rreth dy orë e 15 minuta dhe trajtoi tregtinë, teknologjinë, inteligjencën artificiale, Iranin, tensionet në Azi, situatën në Lindjen e Mesme, krizën në Ukrainë e Gadishullin Korean.
Ceremonia zyrtare u zhvillua në Sheshin Tiananmen, ku Xi Jinping e priti Trump-in me nderime shtetërore. Autokolona e presidentit amerikan mbërriti në orët e hershme të mëngjesit, me bandë ushtarake, tapet të kuq, himne kombëtare e fëmijë që valëvitnin flamuj amerikanë e kinezë. Të dy liderët shtrënguan duart, inspektuan trupat e ecën krahas podiumit para bisedimeve. Delegacioni amerikan përfshinte Marco Rubion (sekretar i Shtetit), David Perduen (ambasador në Kinë), Pete Hegsethin (sekretar i Mbrojtjes), Scott Bessentin (sekretar i Thesarit), Jamieson Greer-in (përfaqësues i Tregtisë) e Stephen Miller-in (zëvendësshef i stafit).
Deklaratat hapëse
Gjatë fjalës hapëse, Xi Jinping theksoi se "e gjithë bota po e ndjek takimin tonë" e se situata globale është në një udhëkryq me transformime të shpejta. Ai u bëri thirrje vendeve të jenë partnerë e jo rivalë, duke përmendur nevojën për të kapërcyer "Kurthin e Tukididit".
Paralajmërimi për Tajvanin
Pas takimit, Xi Jinping deklaroi se çështja e Tajvanit është më e rëndësishmja në marrëdhëniet kino-amerikane. "Nëse trajtohet siç duhet, marrëdhëniet mbeten të qëndrueshme; nëse trajtohet gabim, vendet mund të përplasen ose të përfshihen në konflikt", tha ai sipas mediave shtetërore kineze. Ai e cilësoi pavarësinë e Tajvanit si "zjarri dhe uji" me paqen në ngushticë. Trump vlerësoi marrëdhënien si "fantastike", shprehu respekt të madh për Xi-n si lider të shkëlqyer e tha se e ardhmja do të jetë fantastike.
Vizita në Tempullin e Qiellit
Pas bisedimeve, liderët vizituan Tempullin e Qiellit, kompleks arkitekturor të ndërtuar në 1420, ku perandorët kinezë kryenin rite për korrje të mira. Trump është presidenti i parë amerikan në detyrë që e viziton që nga Gerald Ford në 1975. Shtëpia e Bardhë nuk ka dhënë ende deklaratë zyrtare.
Përditësime
Donald Trump deklaroi se do të diskutojë shitjet e armëve për Tajvanin gjatë takimit dhe pret që Xi Jinping ta ngrejë çështjen më shumë.
Zhvillime të tjera:
- SHBA po shqyrtojnë një paketë armësh prej 13-14 miliardë dollarësh për Tajvanin, të shtyrë deri tani.
- Në delegacionin e biznesit përfshihen Elon Musk, Jensen Huang i Nvidia-s dhe Tim Cook i Apple-s.
- Ministri tajvanez Lin Chia-lung shprehu shqetësim.
- Xi propozoi "marrëdhënie strategjike konstruktive", sipas Xinhua-s dhe zëdhënses Mao Ning.
- U mbajt një banket shtetëror mbrëmë.
Donald Trump ftoi Xi Jinping dhe bashkëshorten Peng Liyuan në Shtëpinë e Bardhë më 24 shtator.
Xi krahasoi sloganin e tij 'Ringjallja e madhe e kombit kinez' me 'Ta bëjmë Amerikën të madhe përsëri' të Trump-it.
Xi theksoi se marrëdhëniet SHBA-Kinë ndikojnë te 1.7 miliardë qytetarë dhe 8 miliardë njerëz globalisht.
Xi u takua me 17 biznesmenë amerikanë. Jensen Huang foli për 'mundësi të jashtëzakonshme'. Tim Cook theksoi 'bashkëpunim të madh'.
Tajvani nuk shprehu surprizë dhe mbetet në kontakt me Washingtonin.
Deklarata e Shtëpisë së Bardhë fokusohet në ekonomi - energji, Hormuz, Iran, fentanil, bujqësi - pa përmendur Tajvanin.
Në banket, Trump përmendi krahasime kulturore si basketbolli, xhinsat dhe restorantet kineze (midis top 5 fast food), vlera të përbashkëta dhe 'bota e veçantë kur jemi bashkë'.
Pete Hegseth viziton Kinën si Sekretari i parë i Mbrojtjes pas 8 vitesh dhe si i pari nga epoka Nixon që shoqëron një president në vizitë zyrtare.
Zhvillime të tjera:
- Xi Jinping dhe Donald Trump shkëmbyen komente pa ndihmën e përkthyesve gjatë ceremonisë.
- Dallime të thella mbeten mbi tarifat dhe kontrollet e eksportit, sipas Mapo.
- Xi quan marrëdhëniet SHBA-Kinë 'më të rëndësishmet në botë'.
Donald Trump deklaroi se Xi Jinping premtoi të mos dërgonte armë në Iran, duke mohuar raporte për raketa MANPADS.
Marco Rubio theksoi se pozicioni i SHBA-së ndaj Tajvanit mbetet i pandryshuar.
Bisedimet nuk trajtuan të drejtat e njeriut apo krizën klimatike, ndryshe nga administratat e mëparshme, sipas Maya Wang të HRW.
Kina kërkon zvogëlimin e mbështetjes amerikane për Tajvanin dhe e ka në krye të agjendës.
Xi Jinping dhe Donald Trump u shëtitën për 10 minuta në kopshtet e Zhongnanhai-s, ku Trump foli për trëndafilat dhe Xi premtoi t'i dërgojë fara.
Raundi i ri i bisedimeve nisi më 15 maj në Zhongnanhai, me drekë zyrtare që përfshiu pulë Kung Pao.
Propozuan krijimin e Bordit të Tregtisë dhe Bordit të Investimeve midis SHBA-së dhe Kinës.
Zhvillimet kryesore:
- Kina pranoi blerje specifike: 200 avionë Boeing, sojë, energji, naftë dhe produkte bujqësore.
- Rinovuan licencat për thertore amerikane.
- Marrëveshje për masa sigurie në Inteligjencën Artificiale.
Tajvani reagoi: "Pekini është rreziku i vetëm për paqen rajonale".
Donald Trump e cilësoi takimin me Xi Jinping si 'shumë të suksesshëm' dhe ditët si 'të shkëlqyera'.
Xi Jinping e quajti vizitën 'moment historik' dhe tha se krijuan 'marrëdhënie të reja dypalëshe konstruktive, strategjike dhe të qëndrueshme'.
SHBA-të ngritën akuza specifike ndaj kompanive kineze për furnizim satelitor dhe rafineri nafte për Iranin.
Marco Rubio deklaroi për NBC se Tajvani nuk ishte në qendër të takimeve, politika e SHBA-së nuk ndryshon dhe paralajmëroi Kinën kundër agresionit.
Një paketë armësh prej 11 miliardë dollarësh për Tajvanin mbetet e bllokuar.
Donald Trump deklaroi në intervistë për Fox News se Xi Jinping i kishte ofruar ndihmë për zgjidhjen e konfliktit me Iranin.
Departamenti i Thesarit vendosi sanksione ndaj rafinerive kineze për blerjen e naftës iraniane.
Gjatë shëtitjes në Zhongnanhai, liderët ecën nëpër korridore me kolona të gjelbra, muralesh me zogj dhe peizazhe malore, duke zhvilluar bisedime rreth tre orësh gjatë çajit dhe drekës.
Pekini tregoi pak interes publik ndaj kërkesave amerikane për Iranin, sipas zyrtarëve kinezë; Xi paralajmëroi.
Xi Jinping e pyeti drejtpërdrejt Donald Trump-in nëse SHBA do ta mbronte Tajvanin në rast sulmi kinez.
Trump refuzoi të jepte komente publike dhe tha: "Mendoj se do të jemi mirë, Xi nuk dëshiron të shohë një luftë". Ai nuk dha angazhime për Tajvanin.
Trump premtoi të vendosë "brenda një periudhe mjaft të shkurtër" për vazhdimin e shitjeve të armëve për Tajvanin.
Xi shpjegoi se zgjodhi Zhongnanhai-n, të vizituar rrallë nga liderë botërorë, për të shpërblyer mikpritjen në Mar-a-Lago në 2017. Disa pemë aty janë mbi 1000 vjeç.
Donald Trump u shpreh kundër shpalljes së pavarësisë së Tajvanit në një intervistë për Fox News pas samitit me Xi Jinping. "Nuk po kërkoj që dikush të shpallë pavarësinë," tha ai. Trump raportoi se kanë diskutuar gjerësisht për Tajvanin gjatë fluturimit të kthimit nga Pekini dhe refuzoi të flasë për mbrojtje ushtarake. Ai shtoi se nuk dëshiron luftë 9500 milje larg, ndërsa Xi "e ndjen shumë fort" çështjen dhe kundërshton lëvizje drejt pavarësisë.