Komisioni Qeveritar për Persona të Zhdukur ka prezantuar raportin përmbledhës pas gërmimeve katërjavore në komunën e Zubin Potokut, të cilat çuan në zbulimin e tri varrezave masive në fshatrat Kalludër dhe Jabukë. Sipas të dhënave zyrtare, në lokacionin e parë në Kalludër janë gjetur mbetjet e 13 personave, në Jabukë mbetjet e katër personave, ndërsa në lokacionin e tretë në Kalludër janë gjetur mbetjet e gjashtë personave të tjerë.
Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, bëri të ditur se tashmë ka nisur faza e identifikimit të mbetjeve mortore. Mostrat e katër viktimave të gjetura në Jabukë janë dërguar për analiza të ADN-së, ndërsa për pjesën tjetër të mbetjeve po vazhdojnë ekzaminimet paraprake nga Instituti i Mjekësisë Ligjore (IML). Kurti u shpreh se numri total prej 23 viktimash përkon me rastin e njohur si Grupi i Intelektualëve, të rrëmbyer dhe vrarë nga forcat serbe më 19 prill 1999 gjatë përpjekjes për t'u larguar drejt Malit të Zi.
Kryesuesi i Komisionit Qeveritar për Persona të Zhdukur, Agron Limani, theksoi se suksesi i këtij operacioni është rezultat i punës së vazhdueshme të institucioneve të sigurisë dhe ekipit mjekoligjor. Kushtrim Gara, përfaqësues i Komisionit, sqaroi se zona e gërmimeve shtrihej në vijën jug-lindore të komunës së Zubin Potokut, përfshirë fshatrat Dren, Kalludër, Jabukë dhe Çrepulë. Në proces ishin të përfshira Policia e Kosovës, Agjencia e Kosovës për Inteligjencë dhe ekipet mjekoligjore të EULEX-it.
Krahas gjetjeve mortore, autoritetet njoftuan se javën e kaluar u zbulua edhe një sasi e konsiderueshme armatimi në këto lokacione. Armët janë dërguar për ekzaminim për të përcaktuar lidhjen e tyre me krimet e kryera gjatë luftës. Kryeministri Kurti kërkoi sërish nga faktori ndërkombëtar shtimin e trysnisë ndaj Serbisë për hapjen e arkivave shtetërore, duke përmendur posaçërisht dosjen e Brigadës së Motorizuar 37 të ushtrisë jugosllave, e cila mbetet e klasifikuar si sekret deri në vitin 2044.
Përditësime
Instituti i Mjekësisë Ligjore ka specifikuar shpërndarjen e mbetjeve mortore të zbuluara në komunën e Zubin Potokut: 13 trupa janë gjetur në një lokacion në Kalludër, 6 trupa në një lokacion tjetër në Kalludër dhe 4 trupa në lokacionin e Jabukës. Ekipet mjekoligjore kanë dërguar zyrtarisht mostrat e ADN-së për 4 personat e gjetur në Jabukë për identifikim të përshpejtuar. Mbetjet e tjera po i nënshtrohen procedurave të ekzaminimit paraprak përpara dërgimit të mostrave në laboratorët përkatës.
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, konfirmoi zyrtarisht se 23 mbetjet mortore të gjetura në Zubin Potok u përkasin anëtarëve të 'Grupit të Intelektualëve', të zhdukur më 19 prill 1999. Sipas të dhënave të reja, trupat janë shpërndarë në tre lokacione: 13 mbetje në zonën mes Kalludrës së Madhe dhe të Vogël, 6 mbetje në një lokacion tjetër në Kalludër dhe 4 mbetje në Jabukë. Ambasada e Mbretërisë së Bashkuar ka ofruar mbështetje teknike dhe logjistike për procesin e kërkimit dhe identifikimit. Eksperti Agron Limani deklaroi se, pavarësisht përpjekjeve të mëparshme të pasuksesshme në këtë zonë, qasja e re operacionale çoi në gjetjen e tyre.
Autoritetet kanë përmbyllur gërmimet katërjavore në Zubin Potok, duke dorëzuar raportin zyrtar në Prishtinë. Ekspertët mjekoligjorë parashikojnë se identifikimi i plotë i 23 mbetjeve mortore do të kërkojë disa muaj për shkak të procedurave të ndërlikuara. Kryeministri Albin Kurti bëri të ditur se dokumentacioni i Brigadës 37 mbetet i klasifikuar si sekret shtetëror, pas një vendimi të marrë 12 vjet më parë me afat 30-vjeçar. Operacioni dëshmoi se vendosja e rendit dhe ligjit në zonë ishte kusht vendimtar për zhvillimin e gërmimeve, të cilat u përballën shpesh me sfida të sigurisë.
Kryeministri Albin Kurti kërkoi zyrtarisht hapjen e arkivave të Serbisë brenda vitit 2024. Ai sqaroi se dosja e Brigadës 37 do të mbetet e klasifikuar për 18 vite të tjera, nëse nuk ndërhyhet nga faktori ndërkombëtar, pasi ajo është mbajtur e fshehur që nga viti 2012. Për më tepër, Kurti denoncoi praktikën e Serbisë për arrestimin e qytetarëve, duke e cilësuar atë si një metodë për të penguar zbardhjen e krimeve të luftës.
Hetuesit identifikuan viktimat si një grup intelektualësh të zhdukur më 19 prill 1999. Përbërja e 23 viktimave është konfirmuar si vijon: 13 në Kalludër të Vogël, 4 në Jabukë dhe 6 në një lokacion të tretë. Burime hetimore konfirmuan se arrestimi i tre të dyshuarve për krime lufte shërbeu si pikë kthese për zbulimin e këtyre lokacioneve. Ekspertët mjekoligjorë identifikuan gjurmë të zhvendosjes së qëllimshme të trupave nga varret primare, ku përdorimi i një grope gëlqereje u konfirmua si metodë për fshehjen e krimit.
Institucionet mjekoligjore njoftuan se procesi i identifikimit të plotë të mbetjeve mortore të gjetura në Zubin Potok pritet të zgjasë disa muaj për shkak të gjendjes së eshtrave. Kryeministri Albin Kurti kërkoi intensifikimin e zbatimit të Deklaratës për Personat e Zhdukur me Dhunë, të nënshkruar më 2 maj 2023 në Bruksel, si mekanizëm për zbardhjen e fatit të viktimave.
Autoritetet kanë nisur zyrtarisht procesin e identifikimit të viktimave përmes analizës së ADN-së për trupat e gjetura në zonën e Jabukës. Gërmimet në lokacionet e Zubin Potokut kanë filluar zyrtarisht më 28 korrik. Kryeministri Albin Kurti deklaroi se shtrirja e sovranitetit në veri të vendit ka qenë vendimtare për mundësinë e zbulimit dhe ekzaminimit të këtyre varrezave masive.
Hetuesit identifikuan 23 viktima të zhdukura gjatë masakrave të 19 prillit 1999. Sipas të dhënave zyrtare, trupat u gjetën të shpërndarë në tri lokacione: 13 në Kalludër të Vogël, 4 në Jabukë dhe 6 në një vendndodhje të tretë. Analiza konfirmoi se viktimat ishin pjesë e një grupi intelektualësh. Arrestimi i 3 të dyshuarve për krime lufte shërbeu si pikë kthese në zbardhjen e vendndodhjes së këtyre mbetjeve mortore.