Ministri në detyrë i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, bëri të ditur zbulimin e një varri masiv me mbetje mortore të viktimave të luftës së fundit në Kosovë, në fshatin Jabukë të komunës së Zubin-Potokut. Ky lokacion ndodhet rreth 10 kilometra larg zonës së Kalludrës, ku procesi i kërkimit dhe gjurmimit për mbetje të tjera mortore është duke vazhduar.
Në reagimin e tij, ministri Sveçla falënderoi Policinë e Kosovës, njësitë për hetimin e krimeve të luftës, Agjencinë e Kosovës për Inteligjencë, Institutin e Mjekësisë Ligjore dhe Prokurorinë e Kosovës për angazhimin në identifikimin e këtyre vendeve. Ai drejtoi akuza të ashpra ndaj shtetit serb, duke pretenduar se Serbia vazhdon të mbajë të njëjtën politikë si në kohën e Sllobodan Millosheviqit.
Sipas Sveçlës, autoritetet serbe refuzojnë të ndajnë informacione mbi vendndodhjen e personave të zhdukur me dhunë dhe ushtrojnë presion ose burgosin qytetarët e tyre që bashkëpunojnë për këtë çështje. Për më tepër, ai kritikoi glorifikimin e njësive ushtarake përmes memorialeve, duke përmendur Brigadën 37 si përgjegjëse për masakra gjatë luftës. Ministri u bëri thirrje partnerëve ndërkombëtarë që të ndëshkojnë këto sjellje, të cilat, sipas tij, cenojnë paqen në Ballkanin Perëndimor.
Edhe ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, reagoi mbi këtë ngjarje, duke theksuar se çdo varrezë e zbuluar përfaqëson një hap drejt së vërtetës, por edhe dëshmon se plagët e luftës mbeten të hapura derisa të gjendet personi i fundit i zhdukur. Ajo shtoi se shtrirja e rendit kushtetues në çdo cep të vendit mbetet parakusht për zbardhjen e fatit të të zhdukurve dhe kthimin e mbetjeve mortore te familjarët.
Në kuadër të debatit, vëmendja është kthyer nga një deklaratë e vitit 2020 e ministrit serb Ivica Daçiq, i cili kishte sulmuar publikisht qytetarët serbë që bashkëpunonin për zbulimin e vendeve ku ishin varrosur shqiptarët. Kjo retorikë është vlerësuar nga autoritetet kosovare si tregues i vazhdimësisë së politikave që pengojnë vendosjen e drejtësisë për viktimat e luftës.
Përditësime
Ministrja e Bujqësisë, Fitore Pacolli, ka dënuar ashpër gjetjen e varrezës masive në fshatin Jabukë të Zubin-Potokut dhe përpjekjet për mbulimin e provave. Ajo theksoi se hetimet institucionale do të zbardhin rastin, pavarësisht përpjekjeve për fshehjen e gjurmëve. Autoritetet kosovare e vlerësuan këtë si vazhdimësi të politikës së Beogradit për pengimin e zbardhjes së fatit të të zhdukurve, duke iu referuar deklaratës së vitit 2020 të Ivica Daçiq, i cili pati kërcënuar publikisht ata që kontribuojnë në zbulimin e varrezave masive.
Policia e Kosovës ka arrestuar të dyshuarin e tretë në lidhje me zbulimin e varrit masiv në fshatin Jabukë të Zubin-Potokut. Hetuesit kanë konfirmuar se një prej të arrestuarve ka qenë pjesë aktive e ish-Ushtrisë Jugosllave. Kryeministri Albin Kurti dhe kryetari i Komisionit Qeveritar për të Zhdukurit, Andin Hoti, kanë vizituar vendin e gërmimeve për të mbikëqyrur procedurat forenzike. Ndërkohë, zbulimi ka nxitur tensione diplomatike: presidenti serb Aleksandar Vuçiq i ka cilësuar veprimet si provokim, ndërsa zyrtarja Snezhana Paunoviq ka akuzuar autoritetet kosovare për tentativë të pastrimit etnik.
Institucionet e Kosovës kanë intensifikuar gërmimet në fshatin Jabukë të Zubin Potokut, një proces i nisur që nga viti 2021. Kërkimet aktuale po zhvillohen mbi bazën e informacioneve për të ashtuquajturin 'Grupin e Intelektualëve', i përbërë nga 23 persona. Identifikimi i mbetjeve mortore po kryhet në koordinim ndërmjet Institutit të Mjekësisë Ligjore dhe laboratorit të ICMP-së në Hagë. Autoritetet parashikojnë se procesi i konfirmimit përmes analizave të ADN-së do të zgjasë të paktën gjashtë muaj.
Ministri i Punëve të Jashtme, Glauk Konjufca, konfirmoi arrestimin në Serbi të dëshmitarit kyç për zbulimin e varrezës masive në fshatin Jabukë të Zubin-Potokut. Ndërkohë, autoritetet bënë të ditur se numri i personave të zhdukur me forcë ka arritur në 1,565, përfshirë 109 fëmijë. Ky zhvillim përkon me publikimin e një videoje ku Presidenti serb, Aleksandar Vuçiq, së bashku me Aleksandar Vulin dhe Milorad Dodik, shfaqen duke promovuar projektin e ashtuquajtur 'botën serbe', pikërisht në kohën kur po intensifikohen gërmimet në terren.
Ekspertët e EULEX-it kanë konfirmuar zbulimin e eshtrave të së paku katër viktimave në një varrezë masive në fshatin Jabukë të Zubin-Potokut. Hetimet tregojnë se trupat ishin fshehur në një gropë qereçi pas ekzekutimit. Aktualisht, specialistët ndërkombëtarë po asistojnë autoritetet vendore në procesin e gërmimit dhe identifikimit të mbetjeve mortore.
Ministri i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, bëri të ditur se varrezat në Jabukë dhe Kalludër ndodhen rreth 900 metra larg njëra-tjetrës. Sipas autoriteteve, fakti që të dyja lokacionet shtrihen në të njëjtën luginë dëshmon lidhjen e tyre me të njëjtin grup të përfshirë në krime lufte.
Ministri i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, ka konfirmuar se varrezat e zbuluara në Jabukë dhe Kalludër ndodhen vetëm 900 metra larg njëra-tjetrës. Hetimet kanë nxjerrë në pah përdorimin e gropave të qereçit për fshehjen e trupave, ndërsa gërmimet në terren po zhvillohen në bashkëpunim të ngushtë me ekspertët e EULEX-it.
Ministri i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, ka konfirmuar zbulimin e eshtrave të të paktën katër personave në një varrezë në fshatin Jabukë të Zubin-Potokut. Hetimet forenzike treguan se trupat ishin mbuluar me gëlqere për të përshpejtuar dekompozimin dhe për të penguar identifikimin. Vendndodhja e eshtrave në të njëjtën zonë sugjeron përfshirjen e një grupi të vetëm kriminal. Juristi Muhamet Kelmendi theksoi se krimet e luftës dhe gjenocidi nuk nënshtrohen afateve të parashkrimit ligjor.
Zbulimi i një varri masiv në fshatin Jabukë të Zubin-Potokut ka nxjerrë në pah sfidat e hetimit të krimeve të luftës. Analistët vlerësojnë se kontrolli dydekadësh i veriut të Kosovës nga strukturat e mbështetura nga Beogradi ka penguar sistematikisht drejtësinë. Profesori i shkencave politike, Gurakuç Kuçi, thekson se roli i Milan Radoiçiqit dhe strukturave paralele ka qenë pengesa kryesore për hetimet forenzike, duke mbajtur dëshmitarët nën presion dhe provat të mbrojtura nga sistemi i sigurisë së Serbisë. Ky kontroll ka vështirësuar operacionet e autoriteteve kosovare në Zubin-Potok deri në shtrirjen e plotë të rendit kushtetues në këto zona.
Kryenegociatori Agron Bajrami i është drejtuar zyrtarisht emisarit të BE-së, Miroslav Lajçak, me një kërkesë për ushtrimin e presionit ndaj Serbisë për zbatimin e Deklaratës për të Zhdukurit. Aktualisht, autoritetet po hetojnë dy lokacione në Zubin-Potok, konkretisht në fshatrat Jabukë dhe Kalludër e Vogël, nën dyshimet për ekzistencën e varrezave masive. Qeveria e Kosovës ka kërkuar qasje të pakufizuar në arkivat shtetërore të Serbisë, duke e cilësuar këtë si obligim të marrëveshjeve të Brukselit për zbardhjen e fatit të personave të pagjetur.
Gërmimet në fshatin Jabukë të Zubin Potokut po fokusohen në kërkimin e 23 intelektualëve të zhdukur nga Mitrovica. Ndërkohë, Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, nuk bëri asnjë koment mbi zbulimin e varrezës masive gjatë fjalimit në përvjetorin e operacionit 'Oluja'. Në një zhvillim paralel, autoritetet në Rashkë përuruan një monument për Brigadën e 37-të të Motorizuar, njësi e angazhuar gjatë luftës në Kosovë.
Avokati serb Cedomir Stojkoviq denoncoi përpjekjet sistematike të shtetit serb për të transportuar trupat e shqiptarëve në objekte ushtarake në Beograd, me qëllim fshehjen e tyre. Stojkoviq konfirmoi se gërmimet në Zubin Potok po përparojnë pavarësisht pengesave të vazhdueshme nga institucionet e Serbisë.