Zviceranët refuzojnë në referendum forcimin e neutralitetit shtetëror

Në referendumin e mbajtur më 27 shtator 2026, qytetarët zviceranë hodhën poshtë iniciativën për një interpretim më të rreptë të neutralitetit të vendit, me 70,2% të votave kundër. Nisma, e mbështetur nga organizata Pro Schweiz dhe e afërt me Partinë Popullore Zvicerane (SVP), kërkonte ndryshime thelbësore në Kushtetutën federale për të kufizuar ndjeshëm hapësirën e manovrimit të Bernës në politikën e jashtme.

Sipas propozimit, Zvicra do të ndalohej të vendoste sanksione ekonomike ndaj vendeve ndërluftuese, përveç rasteve kur ato miratohen nga Kombet e Bashkuara. Gjithashtu, nisma synonte të kufizonte bashkëpunimin ushtarak me aleanca si NATO, duke e lejuar atë vetëm në rast të një sulmi të drejtpërdrejtë ndaj territorit zviceran. Debati u intensifikua pas vendimit të qeverisë zvicerane për të adoptuar masat ndëshkuese të Bashkimit Evropian ndaj Rusisë pas pushtimit të Ukrainës.

Ministri i Jashtëm zviceran, Ignazio Cassis, pas shpalljes së rezultatit, deklaroi se neutraliteti i vendit është zbatuar gjithmonë me një shkallë fleksibiliteti dhe nuk duhet të nënkuptojë indiferencë ndaj shkeljeve të ligjit ndërkombëtar. Në të njëjtën linjë, Lukas Golder, bashkëdrejtor i institutit kërkimor Gfs.bern, vlerësoi se rezultati i referendumit tregoi mbështetje të qartë nga qytetarët për vendosjen e sanksioneve ndaj Rusisë dhe ruajtjen e rolit aktiv të vendit në arenën ndërkombëtare.

Kundërshtarët e nismës, përfshirë qeverinë federale dhe shumicën e partive politike, argumentuan se neutraliteti nuk duhet të përkthehet në izolim. Ekspertët, si historiani Sacha Zala, vlerësuan se nisma më tepër kishte për qëllim parandalimin e sanksioneve sesa ruajtjen e neutralitetit klasik që daton nga viti 1815. Pas konfirmimit të shifrave nga ATSH, përfaqësuesit e SVP-së e pranuan humbjen, ndërsa riafirmuan se neutraliteti mbetet një shtyllë e identitetit kombëtar të vendit.