Sipas Kushtetutës së Kosovës, konstituimi i Kuvendit duhet të përfundojë brenda 30 ditëve nga dita e shpalljes zyrtare të rezultateve të zgjedhjeve. Duke qenë se Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) certifikoi rezultatet më 8 korrik 2026, afati i fundit për mbajtjen e seancës konstituive skadon të premten, më 7 gusht 2026, në mesnatë.
Në një vendim të qershorit 2025, Gjykata Kushtetuese sqaroi se neni 66 i Kushtetutës përbën një normë me karakter detyrues. Gjykata theksoi se mbajtja e seancës brenda këtij afati nuk është një mundësi formale apo orientuese, por një detyrim kushtetues që lidhet ngushtë me fillimin e mandatit të legjislaturës së re.
Vullnet Bugaqku nga Instituti Demokratik i Kosovës (KDI) vuri në dukje se shtyrja e seancave synon të krijojë hapësirë për subjektet politike që të arrijnë marrëveshje për formimin e institucioneve. Ai theksoi se mbetet për t'u parë nëse në seancën e radhës do të konstituohet Kuvendi dhe do të zgjidhen kryetari e nënkryetarët.
Nga ana tjetër, Ehat Miftaraj nga Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) shpjegoi për Radion Evropa e Lirë se, ndonëse Kuvendi duhet të konstituohet brenda afatit 30-ditor nga certifikimi, mosrealizimi i kësaj “nuk prodhon automatikisht pasoja juridike”. Sipas tij, kjo do të thotë se vendi nuk shkon domosdoshmërisht në zgjedhje të parakohshme për shkak të tejkalimit të këtij afati. Megjithatë, Miftaraj paralajmëroi se kjo situatë delegjitimon proceset e mëtejshme, duke shtuar se nëse presidenti nuk zgjidhet deri më 5 tetor, vendi do të shkonte në zgjedhje.
Përditësime
Eksperti ligjor Kadri Kryeziu sqaroi se Rregullorja e Kuvendit mundëson vazhdimin e seancës konstituive çdo 48 orë, në rast dështimi të formimit të organeve parlamentare në tentativën e parë. Ai theksoi se afati 60-ditor për zgjedhjen e presidentit fillon pas konstituimit formal, duke hedhur poshtë pretendimet se ky afat rrjedh para themelimit të Kuvendit. Pavarësisht fleksibilitetit procedural, Kryeziu nënvizoi se thirrja e seancës brenda afatit 30-ditor mbetet obligim ligjor i pashmangshëm për deputetët.
Eksperti i proceseve zgjedhore, Eugen Cakolli, ka sqaruar se afati 60-ditor për zgjedhjen e presidentit fillon zyrtarisht pas konstituimit të Kuvendit të Kosovës. Ai paralajmëroi se ndërprerja e seancës parlamentare përtej 48 orëve krijon pengesa juridike dhe procedurale, duke parandaluar kështu çdo përpjekje për zvarritje artificiale të procesit.
Kuvendi i Kosovës ende nuk ka caktuar datën për vazhdimin e seancës konstituive, të ndërprerë të enjten me kërkesë të kryeministrit në detyrë, Albin Kurti, për konsultime lidhur me zgjedhjen e presidentit. Eksperti kushtetues Kadri Kryeziu ka paralajmëruar se, megjithëse mungojnë sanksionet specifike, tejkalimi i afateve kushtetuese dëmton rëndë rendin juridik të vendit.
Ekspertët kushtetues paralajmërojnë se pas mesnatës së 7 gushtit, kryesuesi i seancës humbet bazën ligjore për thirrjen e saj, pasi skadon afati 30-ditor për konstituimin e Kuvendit. Kjo situatë krijon vakuum ligjor, ku ministrat dhe zëvendësministrat në detyrë do të jenë të pamundur të ushtrojnë funksione ekzekutive për shkak të papajtueshmërisë me mandatin e deputetit. Këto rrethana thellojnë krizën institucionale dhe vënë në pikëpyetje legjitimitetin e veprimeve të mëtejshme qeveritare.
Kuvendi i Kosovës ka caktuar Avni Deharin si kryesues të seancës konstituive, ndërsa eksperti ligjor Naim Jakaj është bashkuar qëndrimit të Eugen Cakollit lidhur me paqartësitë procedurale. Më 6 gusht, kryeministri Albin Kurti kërkoi zyrtarisht shtyrjen e seancës, duke argumentuar nevojën për konsultime shtesë për procesin e zgjedhjes së presidentit.
Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) ka vlerësuar se moskonstituimi i Kuvendit deri më 7 gusht përbën shkelje direkte të Kushtetutës dhe akteve të Gjykatës Kushtetuese. Sipas IKD-së, zgjedhja e presidentit nuk është parakusht ligjor për konstituimin e legjislativit. Studiuesi Eugen Cakolli theksoi se pas mesnatës së 7 gushtit, kryesuesi i seancës humbet bazën ligjore për thirrjen e vazhdimit të saj. Gjithashtu, ekspertët paralajmëruan se deputetët që mbajnë funksione ekzekutive, si ministra apo zëvendësministra, mund të përballen me papajtueshmëri të mandatit pas konstituimit të Kuvendit.
Kryesuesi i seancës, Avni Dehari, ka caktuar vazhdimin e seancës konstituive për të shtunën, më 8 gusht, në orën 11:00. Ndërkohë, takimi mes liderëve politikë, Albin Kurti dhe Lumir Abdixhiku, ka përfunduar pa ndonjë marrëveshje konkrete për zhbllokimin e procesit.
Deputeti i Lëvizjes Vetëvendosje, Nezir Kraki, artikuloi sot një interpretim të ri juridik, sipas të cilit afati 30-ditor për konstituimin e Kuvendit fillon nga momenti i betimit të deputetëve, jo nga certifikimi i rezultateve. Njëkohësisht, Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) u bëri thirrje urgjente partive politike për: konstituimin e menjëhershëm të legjislativit, ndarjen e funksioneve ekzekutive nga mandati i deputetit dhe respektimin e plotë të kufijve kushtetues të Presidentes së Kosovës.
Deputeti Nezir Kraki saktësoi kronologjinë e afateve kushtetuese për konstituimin e legjislaturës së re. Sipas deklaratës së tij zyrtare, periudha 30-ditore ka filluar më 6 gusht, datë në të cilën është bërë betimi i deputetëve. Ky interpretim juridik përcakton 5 shtatorin si afatin përfundimtar për përmbylljen e procedurave të konstituimit të Kuvendit të Kosovës.
Eksperti Eugen Cakolli ofroi një interpretim retrospektiv mbi krizën kushtetuese të vitit 2025, duke u fokusuar në aplikimin e afateve 30-ditore. Gjykata Kushtetuese përmes vendimeve KO124/25, KO193/25 dhe KO196/25 shpalli të pavlefshme seancat e vitit 2025, duke riaktivizuar afatet kohore për konstituimin e institucioneve. Si pasojë e këtyre ndërhyrjeve ligjore, Kuvendi i Kosovës finalizoi konstituimin pas zgjedhjes së nënkryetarit nga radhët e komunitetit serb, duke sqaruar kështu procedurën e kontestuar.