Algoritmet dhe Brezi Alpha
Në shtëpitë shqiptare po ndodh një transformim i thellë i mënyrës së të mësuarit dhe të kuptuarit të botës. Brezi Alpha, fëmijët nën 13 vjeç, po rritet jo me libra dhe programe tradicionale, por përmes algoritmeve të platformave si TikTok dhe YouTube.
Si funksionojnë algoritmet?
Në prapaskenë vepron një sistem i sofistikuar që nuk pushon kurrë: algoritmi. Ky sistem mëson çdo:
- Klikim
- Ndalesë
- Shikim të përsëritur
Algoritmi përcakton në mënyrë të drejtpërdrejtë:
- Çfarë videosh shohim
- Çfarë muzike dëgjojmë
- Madje edhe si ndjehemi
Ndikimi në fëmijët shqiptarë
Një vajzë 12-vjeçare mund të mësojë teknika make-up-i përmes videove 30-sekondëshe, ndërsa një djalë 13-vjeçar "mëson suksesin" nga influencerët që tregojnë makina luksoze.
Ekspertët paralajmërojnë:
- Platformat nuk krijojnë përmbajtje edukative
- Qëllimi kryesor është mbajtja sa më gjatë e vëmendjes
- Çdo klikim ushqen një cikël reklamash dhe konsumi
Aspektet psikologjike
Sipas psikologes Ermela Shllaku, ky ekspozim i hershëm ndikon drejtpërdrejt në:
- Përqendrimin
- Vetërregullimin emocional
- Ndërtimin e marrëdhënieve reale
Truri i fëmijëve, ende i papjekur plotësisht, bëhet shumë i ndjeshëm ndaj stimujve të jashtëm.
Ekonomia e vëmendjes
Besmir Semanaj, ekspert teknologjie, sqaron se platformat ndërtojnë "profil digjital" për secilin fëmijë, duke mësuar:
- Çfarë i bën të qeshin
- Çfarë i mërzit
- Çfarë i mban më gjatë përpara ekranit
Ky "kapital i vëmendjes" më pas shndërrohet në të ardhura përmes reklamave të synuara dhe partnerësive komerciale. Fëmijët bëhen konsumatorë të pavetëdijshëm të një produkti që ata vetë nuk e kuptojnë plotësisht.
Ndikimi në arsimim dhe zhvillim
Platformat algoritmike po krijojnë një "arsim paralel" që shpesh bie ndesh me metodat tradicionale të mësimdhënies. Fëmijët mësojnë të përqendrohen vetëm në përmbajtje të shkurtra, çka mund të dëmtojë aftësinë e tyre për të lexuar libra ose për t'u përqendruar në detyra që kërkojnë kohë të gjatë.
Sfidat dhe rekomandimet
Ekspertët sugjerojnë që prindërit duhet të:
- Kufizojnë kohën në ekrane
- Monitorojnë përmbajtjen
- Krijojnë aktivitete alternative
- Diskutojnë rreziqet e varësisë digjitale
Është e rëndësishme që familjet shqiptare të kuptojnë se teknologjia nuk është as e keqe as e mirë në vetvete, por mënyra se si e përdorim atë përcakton ndikimin e saj.
Përfundim
Ndërsa teknologjia vazhdon të përparojë, sfida kryesore mbetet ruajtja e ekuilibrit midis botës digjitale dhe asaj reale për brezin e ri. Edukimi i prindërve dhe krijimi i politikave që mbrojnë fëmijët online janë hapat e parë drejt një të ardhmeje më të shëndetshme digjitale.