Akademiku Arsim Bajrami, profesor i së drejtës kushtetuese dhe një nga hartuesit kryesorë të Kushtetutës së Kosovës, ka publikuar një analizë mbi bllokadën aktuale të institucioneve. Ai theksoi se konstituimi i Kuvendit është detyrim kushtetues që rrjedh nga Neni 66.1 i Kushtetutës, i cili kërkon mbajtjen e seancës brenda 30 ditësh nga shpallja e rezultateve të zgjedhjeve të mbajtura më 7 qershor.
Sipas Bajramit, ky afat nuk mund të shfrytëzohet nga subjektet politike për zvarritje të pakufizuara, pasi qëllimi i tij është të garantojë vazhdimësinë institucionale dhe të shmangë vakumin. Ai sqaroi se, ndonëse vullneti politik është i nevojshëm për zbatimin e këtij detyrimi, ai nuk mund të përdoret për të mohuar vetë Kushtetutën.
Analiza e krizës politike
Në shkrimin e tij, Bajrami shtroi dhjetë çështje themelore lidhur me krizën, duke vënë në dukje se:
- Kushtetuta nuk mund të zëvendësojë vullnetin politik, por shërben si kornizë detyruese.
- Hartuesit e Kushtetutës nuk kanë mundur të parashikojnë çdo skenar të mundshëm bllokimi.
- Zgjidhja e situatës aktuale mbetet primarisht politike.
Bajrami gjithashtu adresoi konceptin e “ometimit kushtetues”, duke paralajmëruar se ky term kërkon një analizë serioze juridike dhe nuk duhet të shndërrohet në një etiketë politike. Ai kritikoi trajtimin e çështjeve kushtetuese nëpër studio televizive, duke theksuar se interpretimi i tyre kërkon qasje profesionale.
Kuvendi i Kosovës nuk e ka konstituuar legjislaturën e 11-të, pasi partia fituese ende nuk ka propozuar emrin për kryetar të Kuvendit. Kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, ka kërkuar kohë shtesë për negociata lidhur me zgjedhjen e presidentit, duke theksuar se pa marrëveshje, vendi mund të shkojë drejt zgjedhjeve të reja. Kushtetuta e Kosovës nuk parasheh sanksione specifike në rast se tejkalohet afati 30-ditor.
Përditësime
Arsim Bajrami ka dorëzuar kërkesën për interpretim kushtetues, duke nënvizuar se konstituimi i Kuvendit është detyrim ligjor i panegociueshëm. Ndërkohë, Muhamet Mustafa kërkoi trajtim urgjent të çështjes nga Gjykata Kushtetuese për të parandaluar jostabilitetin institucional. Nga ana tjetër, Mimoza Kusari-Lila bëri thirrje për dialog politik, duke shprehur shqetësimin se bllokada po dëmton sigurinë e investimeve dhe interesat e mërgatës. Analisti Arton Muhaxheri ka skicuar tri zgjidhje për krizën: zgjedhjen e një presidenti konsensual, shpalljen e zgjedhjeve të reja ose kalimin në skenarin e ashtuquajtur 'Republika e Tretë'.