Vendet e Ballkanit Perëndimor ndodhen ende larg përdorimit të plotë të paketës financiare të Planit të Rritjes, të akorduar nga Bashkimi Evropian. Sipas të dhënave nga platforma WeBalkans.eu, deri në maj të vitit 2026 janë disbursuar gjithsej 673.6 milionë euro, që përfaqëson rreth 11.2% të vlerës së përgjithshme prej 6 miliardë eurosh. Kjo paketë përbëhet nga 4 miliardë euro kredi dhe 2 miliardë euro grante.
Niveli i disbursimit sipas vendeve
Shqipëria dhe Mali i Zi renditen aktualisht si vendet me shkallën më të lartë të disbursimit:
• Shqipëria: Ka marrë 212.8 milionë euro nga 922.1 milionë euro të planifikuara (rreth 23.1%).
• Mali i Zi: Ka përfituar 89.3 milionë euro nga 383.5 milionë euro (rreth 23.3%).
• Maqedonia e Veriut: Ka marrë 142.1 milionë euro nga 750.4 milionë euro (rreth 18.9%).
• Serbia: Ka përfituar 167.5 milionë euro nga 1.59 miliardë euro (rreth 10.6%).
• Kosova: Ka shfrytëzuar 61.8 milionë euro nga 882.6 milionë euro (rreth 7%).
• Bosnjë-Hercegovina: Nuk ka përfituar ende asnjë fond, ndërkohë që financimi i saj është reduktuar me 10% në 976.6 milionë euro për shkak të vonesave në Agjendën e Reformave.
Mekanizmi dhe rreziqet
Pagesat janë drejtpërdrejt të lidhura me zbatimin e reformave dhe monitorohen nga Komisioni Evropian. Autoritetet theksojnë se fondet e disbursuara në buxhetet e shteteve nuk përkojnë domosdoshmërisht me investime të përfunduara. Ritmi i ngadaltë paraqet rrezik për humbjen e më shumë se 333 milionë eurove për vendet e rajonit, pasi projektet duhet të jenë finalizuar brenda vitit 2027.
Përditësime
Shqipëria do të përfitojë një fond shtesë prej 213.6 milionë eurosh në dhjetor, duke e çuar vlerën totale të pritshme nga Plani i Rritjes në 922.1 milionë euro. Komisioni Evropian specifikoi se 26.2 milionë euro nga disbursimi i dytë do të alokohen përmes Fondit të Investimeve për Ballkanin Perëndimor. Autoritetet evropiane vendosën qershorin e vitit 2026 si afatin e fundit për të shmangur humbjen e 333 milionë eurove për vendet e rajonit, ndërsa afati për Bosnjë-Hercegovinën është shtyrë deri në dhjetor.
Komisioni Evropian konfirmoi mundësinë e disbursimit të mëtejshëm prej mbi 251 milionë eurosh për Shqipërinë gjatë vitit 2027, me kushtin e vijimit të reformave. Sipas të dhënave të përditësuara, Shqipëria ka përfituar deri më tani 212.8 milionë euro, shifër kjo e saktësuar nga vlerësimet e mëparshme. Disbursimi i dytë është ndarë në 22.8 milionë euro për buxhetin e shtetit dhe 26.2 milionë euro përmes Fondit të Investimeve. Ndërkohë, Mali i Zi është shfaqur si lider rajonal në thithjen e fondeve me 91.2 milionë euro të përfituara. Fokusi kryesor i Planit të Rritjes mbetet te sundimi i ligjit, digjitalizimi, energjia dhe mbështetja e sektorit privat.
Komisioni Evropian bëri të ditur se deri në maj 2026 janë disbursuar gjithsej 673.6 milionë euro për vendet e Ballkanit Perëndimor, duke përbërë 11.2% të fondit total prej 6 miliardë eurosh. Ky fond përbëhet nga 4 miliardë euro kredi me kushte të favorshme dhe 2 miliardë euro grante. Institucionet evropiane konfirmuan se nuk parashikohet asnjë shtyrje e afatit për projektet, të cilat duhet të përfundojnë detyrimisht deri në fund të vitit 2027.
Shqipëria do të përfitojë një fond shtesë prej 61 milionë eurosh nga Plani i Rritjes së BE-së për sektorin e energjisë. Ministri i Energjisë, Enea Karakaçi, konfirmoi se mbështetja financiare vjen si pasojë e reformave të suksesshme në sektorin energjetik gjatë këtij viti. Shqipëria bëhet kështu një nga të paktat vende të Ballkanit Perëndimor që siguron financim, ndërsa të tjerat përballen me vonesa për shkak të bllokimeve politike.
Të dhënat e fundit konfirmojnë se Shqipëria ka tërhequr deri më tani 212.8 milionë euro, duke arritur një nivel disbursimi prej 23.1% nga fondi total i alokuar prej 922.1 milionë eurosh. Në shkallë rajonale, shuma e fondeve ende të pashpërndara arrin në 5.33 miliardë euro, një tregues i sfidave të vazhdueshme të vendeve të Ballkanit Perëndimor në thithjen e mbështetjes financiare nga Bashkimi Evropian.