Bashkimi Evropian ka pezulluar pagesat e mbështetjes financiare për Serbinë në kuadër të Planit Evropian të Zhvillimit. Ky vendim u njoftua nga Komisionerja Evropiane për Zgjerim Marta Kos, e cila e lidh atë me pengesat në funksionimin dhe pavarësinë e sistemit gjyqësor në Beograd.
Marta Kos deklaroi: "Në këtë pikë, ne kemi pezulluar të gjitha pagesat për Serbinë sipas planit të zhvillimit, sepse po shohim përsëri një pengesë në sistemin gjyqësor. Derisa kjo të korrigjohet, vendi nuk do të jetë në gjendje të marrë mbështetje financiare nga BE-ja".
Fondet do të mbeten të bllokuara derisa autoritetet serbe të adresojnë problemet e identifikuara. Ky hap vjen në një kohë diskutimesh intensive brenda institucioneve evropiane për vazhdimin e ndihmës financiare dhe progresin e përgjithshëm të Serbisë drejt integrimit evropian.
Raportime më të hershme mediatike, si ato nga Politico, sugjerojnë se Brukseli po shqyrton ngrirjen e rreth 1.5 miliardë eurove ndihmë për Serbinë. Ndër arsyet e përmendura përfshihen marrëdhëniet e Beogradit me Rusinë, si dhe shqetësime për miratimin e ligjeve që minojnë pavarësinë e gjyqësorit, shtypjen e protestuesve dhe presionin ndaj mediave të pavarura.
Komisioni Evropian thekson se fondet kushtëzohen nga përmbushja e kritereve të reformës, veçanërisht në fushën e sundimit të ligjit. Ky vendim pritet të ndikojë në marrëdhëniet mes Brukselit dhe Beogradit.
Përditësime
Marta Kos deklaroi se Serbia është e polarizuar. Vendit i ka dhënë statusin e kandidatit për anëtarësim në BE për më shumë se 10 vjet, me regres në demokraci, lirinë e fjalës dhe shtypin. Ajo theksoi orientimin gjeopolitik si problem kryesor: Serbia duhet të përputhet 100% me politikën e jashtme dhe të sigurisë së BE-së. "Nuk mund të uleni në dy karrige", tha ajo.
Marta Kos, drejtoreshë e përgjithshme për Zgjerimin në EEAS, foli në Universitetin e Friburgut në Zvicër, duke identifikuar 'Ligjet e Mërdiqit' (të miratuara në janar) si shkak specifik të regresit në gjyqësor. Vlerësimi i Komisionit të Venecias të 24 prillit kritikon heqjen e mbrojtjes për autonominë e prokurorisë dhe jep 9 rekomandime për pezullim dhe zbatim. BE ka alokuar 1,588 miliardë euro për Serbinë (2024-2027). Në janar, Serbia mori vetëm 61,1 mln euro në vend të 112 mln (për 3 nga 7 reformat), me total 167,59 mln euro. Reformat kaluan pa konsultim me gjyqtarë ose prokurorë, duke u dhënë pushtete më të mëdha kryetarëve të gjykatave.
- Marta Kos e cilëson Malin e Zi dhe Shqipërinë si shembuj frymëzues, të parët në renditje për reformat. Ajo shpreson që Ballkani Perëndimor të ndjekë shembullin e tyre.
- Anëtarët e BE-së ranë dakord të fillojnë hartimin e traktatit të pranimit të Malit të Zi.