Bashkimi Evropian tha se rezultatet e zgjedhjeve parlamentare të 25 tetorit 2026 në Serbi nuk ndryshojnë bazat e dialogut Kosovë-Serbi, të ndërmjetësuar nga BE-ja, apo zotimet e palëve. Lista Studentore fitoi zgjedhjet, duke i dhënë fund dominimit 14-vjeçar të Partisë Përparimtare Serbe (SNS), ndërsa kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, shpresoi se ndryshimet politike do të sjellin qasje më pozitive të Beogradit ndaj Kosovës dhe shqiptarëve në Preshevë, Bujanoc e Medvegjë.
Në një përgjigje për Kallxo.com, një zëdhënës i BE-së tha se dialogu nuk varet nga udhëheqës të veçantë politikë dhe se zotimet ekzistuese mbeten në fuqi. Ato përfshijnë Marrëveshjen për Rrugën drejt Normalizimit të Marrëdhënieve, të vitit 2023, dhe Aneksin e Zbatimit të saj, të njohur si Marrëveshja e Ohrit. BE-ja tha se është ende herët të nxirren përfundime për ndryshime të mundshme në qëndrimin negociues të Serbisë. Ajo pret që Serbia të vazhdojë angazhimin konstruktiv, të respektojë zotimet dhe të kontribuojë në përparimin drejt normalizimit, ndërsa është e gatshme të angazhohet me udhëheqjen e re.
Zgjedhjet dhe qëndrimi për Kosovën
Sipas Kallxo.com, qëndrimet e Listës Studentore për Kosovën nuk dallojnë dukshëm nga ato të pushtetit të deritashëm. Gjatë fushatës, përfaqësuesit e saj thanë se Kosova është pjesë e Serbisë, kërkuan rishqyrtimin e marrëveshjeve të dialogut dhe rikthimin e çështjes së statusit të Kosovës në Kombet e Bashkuara.
Përfaqësuesi i listës, Illija Sërdanoviq, tha për Radio Evropa e Lirë se vazhdimi i dialogut për Kosovën është pjesë e planit politik të lëvizjes. Ai u shpreh i hapur për dialog, por tha se marrëveshjet e mëparshme mund të rishqyrtohen për të vlerësuar nëse janë në përputhje me Kushtetutën e Serbisë.
Mundësitë për shqiptarët e Luginës
Kryeministri Albin Kurti tha se ballafaqimi me të kaluarën, denazifikimi i diskursit politik, dekriminalizimi institucional dhe demokratizimi i brendshëm duhet të krijojnë kushtet për normalizimin e marrëdhënieve me fqinjët. Ai theksoi gjithashtu se zbardhja e krimeve ndaj civilëve shqiptarë, identifikimi i lokacioneve të varrezave masive dhe zbardhja e fatit të personave të zhdukur mbeten detyrime ndaj viktimave dhe familjeve të tyre.
Këshilltari politik i kryeministrit të Kosovës për çështjet e Luginës së Preshevës, Ragmi Mustafi, tha në një intervistë për KosovaPress se fitorja mund të krijojë mundësi për demokratizimin e Serbisë dhe përmirësimin e pozitës së shqiptarëve. Ai tha se duhet pritur formimi i qeverisë së re, emërimi i kryeministrit dhe ministrave, si dhe programi qeverisës. Sipas tij, rezultati është një hap, por nuk do të thotë se ndryshimi politik në Serbi ka përfunduar.
Mustafi përmendi sinjalet e Listës Studentore për orientim drejt Bashkimit Evropian, harmonizim të politikës së jashtme me BE-në, vendosje sanksionesh ndaj Rusisë dhe marrëdhënie të mira me fqinjët. Ai tha se shpreson që demokratizimi të hapë mundësi të reja në marrëdhëniet me shqiptarët e Luginës dhe të largojë qasjen armiqësore ndaj tyre.
Mustafi e cilësoi rezultatin e subjekteve shqiptare si historik dhe vlerësoi bashkimin e partive. Sipas rezultateve paraprake, koalicioni shqiptar mori rreth 27.670 vota, ose 0,64 për qind në nivel të Serbisë, dhe siguroi dy mandate. Në Kuvendin e Serbisë do ta përfaqësojnë Shaip Kamberi i PVD-së dhe Visar Mehmeti i APN-së. Mustafi i atribuoi kryeministrit Albin Kurti rol të veçantë në bashkimin politik.
Në emisionin e transmetuar nga Shenja, Visar Mehmeti tha se prioritetet e koalicionit në Kuvend përfshijnë pasivizimin e adresave, mosnjohjen e diplomave, përfaqësimin e shqiptarëve në institucionet shtetërore dhe çështjen e simboleve kombëtare. Ai tha se platforma e koalicionit do të shërbejë si bazë për bisedimet me qeverinë e re, por pjesëmarrja në qeveri nuk është kusht. Sipas tij, në Luginën e Preshevës janë pasivizuar mbi 8.000 adresa të shqiptarëve.
Përditësime
Kryeministri Albin Kurti tha se ndryshimet politike në Serbi duhet të sjellin qasje më pozitive dhe të krijojnë kushte për normalizim.