Aleksandar Vuçiq pranoi humbjen në zgjedhjet parlamentare të Serbisë, të mbajtura më 25 tetor, dhe tha se pret që Lista Studentore të sigurojë shumicën në parlamentin e ri. Sipas vlerësimeve paraprake të CRTA-s, lista kryeson me 51,47 për qind të votave, kundrejt 40,42 për qind për listën “Aleksandar Vuçiq – Serbia e Bashkuar”. Këto shifra nuk janë rezultate zyrtare përfundimtare.
Lista Studentore doli nga protestat studentore kundër korrupsionit, të nisura pas shembjes së strehës së stacionit hekurudhor në Novi Sad më 2024, ku humbën jetën 16 persona. Lëvizja nuk ka një udhëheqës të vetëm: studentët marrin vendime kolektivisht përmes plenumeve, ndërsa në zgjedhje mbështetën kandidatë nga fusha të ndryshme profesionale dhe shoqërore.
Qëndrimet për Kosovën
Gjatë fushatës, kandidatët kërkuan rishqyrtimin e të gjitha marrëveshjeve të arritura në dialogun për normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën, rikthimin e çështjes së statusit të saj në Kombet e Bashkuara dhe marrjen e vendimeve vetëm pas konsultimeve me serbët e Kosovës. Mbetet të shihet nëse lëvizja do t’i ruajë këto qëndrime pas zgjedhjeve.
Në deklaratat publike të analizuara para zgjedhjeve nga Radio Evropa e Lirë, qëndrimi i përbashkët i lëvizjes paraqitet kështu: “Kosova është pjesë përbërëse e Serbisë, siç shkruan në Kushtetutën e vendit”. Përfaqësuesit e saj mbanin Kushtetutën e Serbisë gjatë fushatës dhe thanë se do të vepronin në përputhje me të.
Serbia nuk e njeh Kosovën si shtet të pavarur. Dialogu për normalizimin e marrëdhënieve, me ndërmjetësimin e Bashkimit Evropian, zhvillohet që nga viti 2011. Marrëveshja Bazë, e dakorduar nga Albin Kurti dhe Vuçiqi në Bruksel më 27 shkurt 2023, parashikon respektimin e integritetit territorial dhe zotimin e Serbisë për të mos kundërshtuar anëtarësimin e Kosovës në organizata ndërkombëtare. Aneksi i zbatimit u dakordua në Ohër më 18 mars 2023. Kosova mori përsipër t’u sigurojë serbëve të Kosovës vetëmenaxhim përmes themelimit të Asociacionit të komunave me shumicë serbe.
Ndikimi te serbët e Kosovës
Kurti e ka kushtëzuar vazhdimin e dialogut të nivelit të lartë politik me ekstradimin nga Serbia të Millan Radoiçiqit, i cili mori përgjegjësinë për sulmin e armatosur në Banjskë. Lista Studentore nuk ka shprehur qëndrim të qartë për këtë kërkesë. Radoiçiqi ishte nënkryetar i Listës Serbe deri në sulm. Kjo parti, e formuar me mbështetjen e Partisë Përparimtare Serbe dhe të Vuçiqit, është forca kryesore politike e serbëve në Kosovë.
Ndryshimi i pushtetit në Beograd mund të ndikojë në mënyrën se si Serbia ushtron ndikim politik te serbët e Kosovës, veçanërisht përmes Listës Serbe. Megjithatë, lidhjet e Beogradit me komunitetin shtrihen edhe te institucionet që financojnë punësimin, pagat, pensionet dhe ndihmat sociale. Arsimi dhe shëndetësia vazhdojnë të financohen nga Serbia dhe punësojnë mijëra pjesëtarë të komunitetit serb.
Në një analizë të veçantë, Java News shqyrton pasojat e mundshme politike të fitores, përfshirë ndikimin te Lista Serbe dhe dialogu. NOA raporton gjithashtu për një memorandum katërpikësh dhe kërkesa për shqyrtim parlamentar e kushtetues të marrëveshjeve; këto hollësi nuk paraqiten në shumicën e burimeve të tjera.