Ilirjan Celibashi, kryetar i Komisionit Qendror të Zgjedhjeve (KQZ), foli në tryezën e Komisionit të Reformës Zgjedhore më 3 mars 2026, ku theksoi dobësitë e kuadrit ligjor për financimin e partive politike.
Ai vlerësoi se kuadri ligjor ka boshllëqe, paqartësi dhe dobësi serioze, që rrezikojnë integritetin e procesit zgjedhor. Thelbësore janë llogaridhënia, barazia në garë, transparenca dhe besimi i publikut. Transparenca aktuale është vetëm pasive, pasi partitë nuk publikojnë proaktivisht të dhënat financiare, por vetëm kur KQZ i bën publike ato vjetore ose të fushatës. Kjo kufizon aksesin e qytetarëve, anëtarëve të partive dhe votuesve në informacion periodik.
Auditimi dhe pjesëmarrja e partive
Celibashi nënvizoi se mbi 50% e partive të regjistruara nuk kanë marrë pjesë në katër proceset e fundit zgjedhore. Nga 135 parti të regjistruara, 84 prej tyre nuk kanë dorëzuar raportin financiar për vitin 2024. Kjo tregon se auditimi kryhet shpesh në mënyrë formale dhe burimet administrative shpërndahen te subjekte pa aktivitet politik real.
Ai rekomandoi përqendrimin e kontrollit financiar tek partitë me aktivitet financiar real, ato që përfitojnë fonde publike dhe rastet me indikatorë rreziku. Kjo do të rrisë efikasitetin e mbikëqyrjes.
Rekomandimet për përmirësim
Sipas Celibashit, auditimi aktual ka probleme për shkak të paaftësisë paguese të partive, çka krijon konflikt interesi dhe cënon pavarësinë, pasi audituesit paguhen nga partitë. Ai propozoi unifikimin e procesit, me përzgjedhjen dhe pagesën e audituesve nga KQZ. Gjithashtu, rekomandoi raportim periodik, ndoshta tremujor, platformë elektronike për publikun dhe harmonizim të sanksioneve administrative.
Përditësime
Celibashi deklaroi se "Ky kuadër ligjor ka boshllëqe, paqartësi dhe dobësi serioze. Për këtë shkak, kërkohet një ndërhyrje e menjëhershme dhe e gjerë."
Ai shtoi: "Realiteti aktual tregon se financimi politik në Shqipëri është një problem kompleks dhe i pazgjidhur."
Celibashi rekomandoi raportim periodik 3-mujor ose 4-mujor.