Komisioni i Posaçëm për Reformën Zgjedhore zhvilloi më 3 mars 2026 një tryezë dëgjimore në Tiranë, ku u diskutua projektligji për financimin e partive politike. Bashkëkryetarët Oerd Bylykbashi nga Partia Demokratike dhe Damian Gjiknuri nga Partia Socialiste morën pjesë, së bashku me kreun e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve Ilirjan Celibashi, ambasadorin e Bashkimit Europian Silvio Gonzato dhe ambasadorin e OSBE-së Michel Tarran.
Oerd Bylykbashi theksoi nevojën për transparencë financiare për të shmangur korrupsionin, ndikimet kriminale dhe faktorët e tretë të huaj. Ai deklaroi se financimi duhet të jetë i mjaftueshëm dhe i shëndetshëm për të mbajtur pluralizmin politik të shëndoshë, sidomos për opozitën, dhe e cilësoi si kërkesë kushtetuese dhe detyrim për integrimin në Bashkimin Europian. Bylykbashi u shpreh se partitë politike kanë rol themelor në demokracinë parlamentare dhe se ligji duhet të krijojë një ekuilibër mes transparencës dhe funksionimit demokratik.
Damian Gjiknuri deklaroi se drafti po hartohet në bashkëpunim me opozitën për të shmangur inate partizane dhe paragjykime. Ai theksoi parandalimin e financimeve nga krimi, interesat biznesi të lidhura me pushtetin apo shtetet e huaja, si dhe domosdoshmërinë që ligji të mos jetë barrë për partitë e vogla. Gjiknuri vlerësoi shëndetin financiar të partive si element kyç për demokracinë.
Ilirjan Celibashi ngriti shqetësime për kuadrin ligjor aktual, duke e cilësuar si me boshllëqe dhe paqartësi që rrezikojnë integritetin zgjedhor. Ai renditi probleme si mungesa e publikimit të financave, auditimi formal dhe shpërndarja e fondeve publike te subjekte pa aktivitet real. Celibashi rekomandoi raportim periodik, ndoshta tremujor, dhe një platformë elektronike për aksesin publik. Ai përmendi se mbi 50 parti nuk kanë marrë pjesë në zgjedhjet e fundit dhe 85 nuk kanë dorëzuar raporte financiare vjetore.
Ambasadori Silvio Gonzato e quajti financimin e partive parakusht për anëtarësimin në Bashkimin Europian, duke theksuar nevojën për standarde europiane. Michel Tarran propozoi katër elementë kryesorë: transparencë të plotë, barazi, burime të mjaftueshme për mbikëqyrje dhe sanksione efektive. Ai mbështeti adresimin e rekomandimeve për fushatat zgjedhore dhe ofroi ndihmë për dialogun mes palëve.
Përditësime
Ambasadori Michel Tarran e cilësoi rifillimin e punës së komisionit si „sinjal pozitiv“.
Diskutimet lidhen direkt me raportin dhe rekomandimet e OSBE/ODIHR-it për zgjedhjet parlamentare të 11 majit 2025.
Tryeza theksoi urgjencën për reforma para zgjedhjeve lokale të 2027-ës.
Kjo është tryeza e parë në formatin e dëgjimit.
Partia Demokratike (PD) shpenzoi 6 milionë dollarë për lobim në SHBA në zgjedhjet e 2025-ës, duke paguar 1.4 milionë dollarë fushatuesit La Civita. Shpenzimet e tjera të fushatës së PD arritën 800 mijë dollarë.
Partia Socialiste (PS) përfiton më shumë fonde nga buxheti si mazhorancë. PD shpenzon më shumë në fushata se PS.
Silvio Gonzato deklaroi se reforma duhet të garantojë pluralizëm, fushë loje të barabartë dhe kufi të qartë midis shtetit dhe partisë. Ai theksoi fokusin kundër korrupsionit në prokurimin publik dhe shmangien e shpërblimeve për donatorë.
Michel Tarran vlerësoi zgjedhjet vendore të pranverës 2027 si kohë vendimtare për miratimin dhe zbatimin e reformës.
Damian Gjiknuri paralajmëroi për parandalimin e financimeve nga interesa biznesi, shtete të huaja dhe krim.
Komisioni për Reformën Zgjedhore pësoi një ngërç dymujor para rikthimit në mes të shkurtit.
Damian Gjiknuri deklaroi se "financimi krijon shtrat për parti më demokratike me rregulla".
Oerd Bylykbashi vlerësoi se "një ligj nuk mjafton për besim pas 13 viteve pa reformë konsensuale", duke përmendur rastin e Ballukut.
Kalendari parashikon rishikim të Kodit Zgjedhor deri në fund të korrikut për monitorimin e fushatave, administrimin dhe burimet shtetërore.
Ekspertët kërkojnë ndërhyrje më të thella për të parandaluar cënimin e integritetit.